Keqtrajtimi gjatë lindjes, mungesa e informacionit dhe vonesa në kujdesin shëndetësor janë disa nga problemet me të cilat përballen gratë në Kosovë dhe rajonin e Ballkanit Perëndimor, sipas raportit më të ri të Agjencisë së Kombeve të Bashkuara për shëndetin seksual dhe riprodhues, UNFPA.
Kjo situatë, sipas komunikatës së Zyrës së UNFPA-së në Kosovë, pasqyron trendet e gjetura në të gjithë Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore.
Sipas komunikatës raporti thekson dallime të rëndësishme rajonale dhe konstaton se gratë nga Ballkani Perëndimor raportuan disa nga nivelet më të larta të pakënaqësisë me përvojën e tyre të lindjes.
Sipas raportit nga gratë e anketuara, 42.7 për qind në Shqipëri dhe 39.2 për qind në Kosovë deklaruan se ishin të pakënaqura me përvojën e tyre të lindjes. Kjo thuhet se është ndër përqindjet më të larta të regjistruara në mesin e vendeve të përfshira në studim.
Raporti me titull “Kujdesi Respektues gjatë Lindjes: Përvojat dhe Perspektivat e Grave në Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore”, thuhet se nxjerr në pah një krizë të përhapur, por shpesh të padukshme, të dhunës obstetrike që shkel të drejtat themelore të njeriut dhe dinjitetin e grave.
Sipas raportit, gjetjet e të cilit bazohen në një anketë online me më shumë se 2,600 gra që kanë lindur së fundmi, e realizuar në 16 vende dhe territore të rajonit, gati 70 për qind e grave të anketuara në Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore thonë se kanë përjetuar një formë keqtrajtimi gjatë lindjes.
“Anketa përfshiu gjithashtu të anketuara nga Ballkani Perëndimor, përfshirë Kosovën, ku përvojat e grave tregojnë se ende ekzistojnë boshllëqe të rëndësishme në sigurimin e kujdesit respektues gjatë lindjes” thuhet në komunikatë.
Sipas anketës, dy në tre gra raportuan se kanë përjetuar të paktën një formë keqtrajtimi gjatë procesit të lindjes.
“Këto përfshijnë procedura mjekësore pa pëlqim të informuar, abuzim verbal dhe fizik, si dhe shkelje serioze të privatësisë”, thuhet në komunikatë.
“Këto gjetje janë një sinjal i fortë alarmi. Çdo grua ka të drejtë për standardin më të lartë të mundshëm të shëndetit, i cili duhet të përfshijë kujdes dinjitoz dhe respektues gjatë lindjes”, citohet të ketë thënë Florence Bauer, drejtoreshë rajonale e UNFPA për Evropën Lindore dhe Azinë Qendrore.
Sipas saj dhuna obstetrike nuk është vetëm një çështje klinike, por është shkelje e të drejtave të njeriut që i bën gratë të ndihen të pafuqishme dhe të lënduara, me pasoja afatgjata për shëndetin dhe mirëqenien e tyre.
Ndër gjetjet kryesore të raportit është keqtrajtim i përhapur. Sipas raportit 67 për qind e grave të anketuara përjetuan të paktën një formë keqtrajtimi gjatë lindjes.
Tjetër gjetje është “procedura pa pëlqim”. Sipas raportit pothuajse gjysma (48.1 për qind) e grave iu nënshtruan procedurave obstetrike – si epiziotomia, prerja cezariane apo administrimi i oksitocinës – pa pëlqimin e tyre të informuar.
Raporti ka konstatuar gjithashtu se abuzimi është i zakonshëm. Sipas gjetjeve rreth 24 për qind e grave të anketuara raportuan se kanë përjetuar abuzim verbal, përfshirë bërtitje dhe poshtërim, ndërsa 1 në 10 gra raportuan abuzim fizik ose seksual gjatë lindjes ose gjatë ekzaminimeve gjinekologjike.
Një tjetër gjetje e raportit është se ka vetëdije dhe raportim të ulët. Sipas raportit më shumë se gjysma (53.7 për qind) e grave të anketuara nuk ishin të njohura me termin “dhunë obstetrike”, dhe vetëm 2 për qind e atyre që përjetuan keqtrajtim e raportuan zyrtarisht përvojën e tyre, siç thuhet shpesh për shkak të mungesës së besimit në mekanizmat e llogaridhënies ose frikës nga pasojat.
Gjithashtu është konstatuar se ka pabarazi në cenueshmëri. Sipas raportit gratë më të reja 18–24 vjeç, dhe ato që përballen me vështirësi ekonomike ose me nivel më të ulët arsimor kishin dukshëm më shumë gjasa të raportojnë përjetime të keqtrajtimit.
Në kuadër të publikimit të raportit, UNFPA dhe Bordi dhe Kolegji Evropian i Obstetrikës dhe Gjinekologjisë (EBCOG) kanë publikuar edhe një Thirrje të përbashkët për veprim, duke u bërë thirrje institucioneve dhe komunitetit mjekësor në të gjithë rajonin të ndërmarrin hapa konkretë për eliminimin e dhunës obstetrike.
“Thirrja për Veprim përfshin disa masa kyçe: Miratimin e legjislacionit, forcimin e trajnimit profesional, fuqizimin e grave dhe familjeve, sigurimin e llogaridhënies dhe angazhimin e shoqërisë për këtë çështje.