Bota po bënte hapa të mëdhenj për të frenuar vdekshmërinë foshnjore dhe për të ngushtuar pabarazitë shëndetësore midis vendeve të pasura dhe të varfra – por progresi është ngadalësuar dhe tani po kthehet prapa në disa raste, paralajmëruan autoritetet globale të shëndetësisë në një raport të ri.
Analiza nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) bëri thirrje për veprime për të adresuar faktorët politikë, ekonomikë dhe socialë që formësojnë shëndetin dhe nxisin pabarazitë.
Është i pari i këtij lloji që nga viti 2008, kur grupi vendosi një numër objektivash globale shëndetësore për vitin 2040.
Agjencia donte që boshllëqet në jetëgjatësinë të përgjysmoheshin, si brenda ashtu edhe midis vendeve; të përgjysmonte shkallën e vdekshmërisë tek njerëzit e moshës 15 deri në 60 vjeç; dhe të ulte vdekshmërinë foshnjore me 90 për qind dhe vdekshmërinë e nënave me 95 për qind.
Por aktualisht, rreth pikës së mesit të vitit 2040, asnjë nga këto objektiva nuk po përmbushet, tregon raporti i ri, shkruan Euronews, transmeton Gazeta Shneta.
“Ka pasur disa përparime në ngushtimin e boshllëqeve shëndetësore midis vendeve, por ato po ngecin”, tha në një konferencë për shtyp Dr. Sudhvir Singh, i cili drejton njësinë e barazisë dhe shëndetit në departamentin e përcaktuesve socialë të shëndetësisë të OBSH-së.
Ende ekziston një hendek prej 12.5 vitesh në jetëgjatësi midis grupit të vendeve me jetëgjatësinë më të gjatë dhe atyre me jetëgjatësinë më të shkurtër. Deri në vitin 2040, OBSH dëshiron që ky hendek të ngushtohet në 8.2 vjet.
Për shembull, njerëzit në Japoni mund të presin të jetojnë deri në 84.5 vjeç – 33 vjet më shumë se ata në Lesoto, ku jetëgjatësia mesatare është 51.5 vjeç.
Ndërkohë, shkalla e vdekshmërisë tek njerëzit e moshës 15 deri në 60 vjeç ka rënë që nga fillimi i shekullit, por do të duhet të bjerë edhe me 56 përqind për të përmbushur objektivin prej 91 vdekjesh për 1,000 persona.
Kur bëhet fjalë për fëmijët nën moshën pesë vjeç, normat e vdekshmërisë janë “përmirësuar ndjeshëm”, thuhet në raport, duke rënë nga 77 në 37 vdekje për 1,000 lindje të gjalla midis viteve 2000 dhe 2023.
Por objektivi i OBSH-së thotë se duhet të ketë vetëm tetë vdekje për 1,000 deri në vitin 2040, një nivel që do të jetë i vështirë për t’u arritur.
Fëmijët e lindur në vendet më të varfra kanë ende 13 herë më shumë gjasa të vdesin para ditëlindjes së tyre të pestë sesa ata në vendet më të pasura, tha agjencia.
Së fundmi, ndërsa shkalla globale e vdekshmërisë së nënave ka rënë me 40 përqind që nga viti 2000, ende ka 197 gra shtatzëna ose nëna të reja që vdesin për çdo 100,000 lindje të gjalla, më shumë se 12 herë më e lartë se shkalla e synuar prej 16.
Edhe brenda vendeve, ka tendencë të ketë pabarazi të mëdha shëndetësore midis njerëzve më të pasur dhe më të varfër, tha raporti.
Zyrtarët e OBSH-së përmendën çështje të gjera sociale, të tilla si pabarazia e të ardhurave, forca ose dobësia e shërbimeve publike, diskriminimi strukturor si racizmi dhe pabarazia gjinore, izolimi social dhe vetmia , ndryshimet klimatike, konflikti dhe zhvendosja, si dhe qasja në teknologjitë dixhitale si faktorë kyç të shëndetit.
Raporti tha se ndryshimi i klimës, për shembull, mund të shtyjë deri në 135 milionë njerëz në varfëri ekstreme gjatë pesë viteve të ardhshme.
“Ka një kthim shumë pozitiv të investimit” nga adresimi i këtyre çështjeve”, tha Singh.
“Dhe ka një kosto të madhe të mosveprimit”, tha ai./Gazeta Shneta/