Ilaçi kundër ankthit ka qenë i lidhur me fatalitete në Mbretërinë e Bashkuar, duke i bërë njerëzit që marrin këtë ilaç të flasin për efektet e tyre anësore dobësuese.
Herën e parë që Jade pati një sulm paniku, ajo thirri një ambulancë. E tmerruar dhe e ndjerë sikur bota e saj ishte anuar papritmas, ajo kohët e fundit kishte ndaluar marrjen e pregabalin, një ilaç që i ishte përshkruar për ankthin.
“Nëse humbas një dozë, kam probleme me frymëmarrjen, depersonalizim, sulme paniku, shqetësim ekstrem të trupit, ndjej sikur do të humbas mendjen”, tha 29-vjeçarja për Euronews Health, transmeton Gazeta Shneta.
“Unë nuk mendoj se mjekët e kuptojnë ashpërsinë e saj.”
Sipas një studimi, ilaçi u është përshkruar më shumë se 8 milionë njerëzve në Mbretërinë e Bashkuar.
Gjatë pesë viteve të fundit në Britani, ka pasur gati 3,400 vdekje të lidhura me pregabalin, me 779 prej tyre vetëm në vitin 2022, sipas një hulumtimi nga burimi The Sunday Times.
Këto shifra kanë vënë në qendër të vëmendjes rreziqet e mundshme të ilaçit të përshkruar gjerësisht dhe kanë nxjerrë në pah shqetësimet e mbajtura prej kohësh në lidhje me varësinë nga ilaçi.
Çfarë është pregabalin?
I njohur gjithashtu me emrat e markave “Alzain”, “Axalid” dhe “Lyrica”, pregabalin është një antikonvulsant që fillimisht ishte përshkruar për të trajtuar epilepsinë, por tani përdoret zakonisht për ankthin dhe dhimbjet nervore.
Ndërsa mekanizmat e tij ende nuk janë kuptuar plotësisht, pregabalin mendohet se funksionon duke reduktuar aktivitetin elektrik jonormal në trurin e epileptikëve dhe duke nënshtruar kimikatet që shkaktojnë ankth dhe dhimbjet nervore duke bllokuar neurotransmetues specifikë, sipas Shërbimit Shëndetësor Kombëtar të Mbretërisë së Bashkuar (NHS).
Dozat e zakonshme të pregabalinës variojnë nga 150 mg në 600 mg, zakonisht të ndara në 2-3 tableta në ditë, megjithëse mund të merret edhe në formë të lëngshme.
Në vitin 2019, ajo u bë një ilaç i klasit C sipas Aktit të Keqpërdorimit të Barnave e vitit 1971, duke e bërë të paligjshme posedimin pa recetë me shkrim. Këto kontrolle ishin për shkak të “vdekshmërive në rritje”, tha qeveria e Mbretërisë së Bashkuar.
Efektet anësore të listuara përfshijnë dhimbje koke, ndjesi të përgjumur, diarre, ndryshime humori, ndjesi të sëmurjes, ënjtje të gjymtyrëve, shikim të paqartë, vështirësi në ereksion, probleme me kujtesën dhe shtim në peshë.
NHS vëren se këto zakonisht janë “të buta dhe largohen vetvetiu”, por shumica e pacientëve e kanë përshkruar ilaçin që pretendojnë se kanë përvoja negative.
Sarah*, një punonjëse sociale 44-vjeçare që jeton në Londër, iu dha pregabalin për fibromialgji, një gjendje e karakterizuar nga dhimbje kronike dhe gjithashtu vuajti nga simptoma ekstreme të tërheqjes pasi vendosi të zvogëlojë ilaçin kur ai nuk ishte efektiv për dhimbjet e saja.
“Përfundova duke vuajtur nga depresioni, ankthi, tendenca për vetëvrasje, të dridhura të forta të akullta, tringëllimë në veshët dhe konvulsione, nuk i kisha asnjë prej këtyre para ilaçit. Unë kam qenë plotësisht jashtë [pregabalin] për gati katër vjet dhe ende po luftoj me sindromën e tërheqjes afatgjate,” tha ajo.
Caroline, një kujdestare me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, e cila iu dha pregabalin për dhimbje nervore, raportoi shtim në peshë, mjegull të tmerrshme të trurit, probleme me kujtesën dhe madje edhe dhëmbë të lirshëm e të thyer si efekte anësore.
“Jam absolutisht e tmerruar për të hequr dorë nga ky ilaç,” tha 55-vjeçarja.
“Shumë njerëz mendojnë se efektet e tërheqjes do të thotë se je i varur nga bari dhe kjo nënkupton një lloj keqpërdorimi. Nuk është kështu,” tha Dr. Mark Horowitz, një psikiatër i specializuar për të ndihmuar njerëzit të ndalojnë barnat psikiatrike.
“Varësia fizike është një përgjigje e parashikueshme e trupit dhe trurit ndaj ekspozimit të përsëritur ndaj barnave psikoaktive si pregabalin,” shtoi ai.
Ndërsa recetat e barit janë shtuar, ka ende mungesë shërbimesh për të mbështetur ata që ndihen të bllokuar prej tij.
“Tri parimet bazë se si të ndaloni në mënyrë të sigurt gabapentinoidet si pregabalin janë, së pari, ta bëni atë ngadalë. Njerëzve mund t’u duhen muaj apo edhe vite për të hequr qafe barin që kanë marrë për shumë vite,” tha Dr. Horowitz, i cili drejton një klinikë në Londër për t’i ndihmuar njerëzit të ndalojnë marrjen e barnave psikiatrike.
“Parimi i dytë është se të gjithë janë paksa të ndryshëm. Ndoshta ka faktorë rreziku, si për shembull, sa më gjatë të kesh marrë barin ose sa më e lartë të jetë doza, aq më e vështirë është të ndalosh,” tha ai.
Megjithatë, ai thekson se nuk ka pasur shumë kërkime mbi faktorët potencial individual të rrezikut, me prova dhe gabime të përfshira me secilin pacient.
Parimi i tretë dhe i fundit për ndalimin e pregabalinës njihet si zvogëlimi hiperbolik, që do të thotë reduktim gradualisht i sasisë që dikush po merr.
“Ndërsa arrini në doza më të ulëta, ju duhet të ecni gjithnjë e më ngadalë, si të ngjiteni poshtë një shkëmbi vertikal,” tha ai.
Dr. Horowitz beson se profesionistët mjekësorë duhet të rivlerësojnë mënyrat afatshkurtra në të cilat ata po trajtojnë kushtet e shëndetit mendor siç është ankthi.
“Pregabalin është një ilaç i rrezikshëm. Është një nga shkaqet më të shpejta në rritje të mbidozave aksidentale; ndikon në mënyrën se si mendojmë, ndikon në kujtesën dhe njohjen. Ndikon në gjumin, shkakton probleme me peshën. Ka një mori efektesh negative për përdorim afatgjatë. Dhe është e vështirë të ndalosh.
Disa ekspertë kanë thënë se shumica e vdekjeve të raportuara të lidhura me pregabalin ndodhin kur ajo merret në kombinim me opiate.
“Pregabalin mund të jetë efektiv dhe i dobishëm për shumë njerëz, por pacientët duhet të ndjekin këshillat e mjekut të tyre dhe të raportojnë çdo efekt anësor që përjetojnë,” tha në një deklaratë, Glyn Lewis, profesor i epidemiologjisë psikiatrike në University College London.
Miratuar për herë të parë në 2004 dhe shitur nga prodhuesi i barnave Pfizer, recetat e pregabalin janë rritur në të gjithë Evropën, sipas hulumtimit të botuar në 2021.
Studimi vuri në dukje se në Suedi, për shembull, pregabalin u gjet në 28 për qind të dehjeve fatale midis të varurve nga droga. /Gazeta Shneta/