Mungesat e ilaçeve në të gjithë BE-në janë rritur në ashpërsi dhe kanë arritur nivele rekord vitin e kaluar, sipas një raporti të Gjykatës së Auditorëve.
Raporti tha se mungesa e një kuadri të përbashkët për të trajtuar mungesat dhe mjetet e pajtueshmërisë në të gjithë BE-në po e përkeqëson situatën.
“Mungesat e ilaçeve janë një problem i vazhdueshëm në të gjithë BE-në dhe kjo është ende një dhimbje koke kronike për Bashkimin. Por ato janë rritur në frekuencë dhe ashpërsi, duke arritur nivele rekord në 2023 dhe 2024”, tha Klaus-Heiner Lehne i ECA-s gjatë prezantimit të raportit.
Ai shtoi se kjo përbën një problem për pacientët, një sfidë për sistemet shëndetësore dhe një shenjë të cenueshmërisë strategjike të BE-së në furnizimin me ilaçe, shkruan Euronews, transmeton Gazeta Shneta.
Midis viteve 2022 dhe tetorit 2024, autoritetet kombëtare raportuan 136 mungesa kritike në Agjencinë Evropiane të Barnave (EMA), thuhet në raport.
Në mars të këtij viti, 34 ilaçe mungonin, sipas EMA-s. Gjashtëmbëdhjetë prej tyre u përfshinë në listën e barnave thelbësore të Komisionit Evropian.
Një ilaç mund të vendoset në këtë listë për shkak të problemeve të prodhimit, një rritjeje të kërkesës ose një prodhuesi që vendos ta tërheqë atë nga tregu – çdo faktor që kufizon furnizimin përkohësisht ose përgjithmonë.
Këto mungesa përfshinin barna aq thelbësore sa trombolitikët (të përdorur për të trajtuar pacientët me atak në zemër ose goditje në tru), amoksicilina dhe antidotët e helmimit me cianur, ndër të tjera.
Auditorët theksuan se mungesat nuk mund të zgjidhen në nivel kombëtar dhe se këtu është vendi ku veprimi i BE-së deri më tani ka dështuar.
“Përpjekjet nga Komisioni [Evropian] për të trajtuar shkaqet themelore të mungesave janë të pranishme, por ato janë ende në një fazë të hershme”, tha Lehne.
Një nga pengesat kryesore të theksuara në raport është fragmentimi i të dhënave në të gjithë BE-në, duke përfshirë informacionin mbi nivelet e stokut, njoftimet për mungesa dhe miratimet e ilaçeve.
Për shembull, çdo vend vendos rregullat e veta për kompanitë që të njoftojnë rregullatorët për një mungesë. Në Belgjikë, prodhuesit mund të presin deri në ditën kur një ilaç bëhet i padisponueshëm. Vetëm matanë kufirit në Holandë, ata duhet të njoftojnë të paktën dy muaj përpara se të presin të mos jenë në gjendje të dorëzojnë ilaçet brenda dy javësh.
Procesi është edhe më kompleks pasi prodhuesit njoftojnë autoritetet e tyre kombëtare, të cilat më pas njoftojnë EMA-n.
“Përveç këtij kufizimi, zbuluam se raportimi nuk funksionon gjithmonë mirë në praktikë, është i vonuar ose mungon”, theksoi Lehne.
Në vitet e fundit, përballë një situate që nuk po përmirësohet, Bashkimi Evropian ka paraqitur disa propozime që synojnë parandalimin dhe zbutjen më të mirë të mungesave, përkatësisht listën e BE-së të barnave kritike dhe Aktin e Barnave Kritike.
Megjithatë, auditorët theksuan se këtyre propozimeve u mungojnë mekanizmat zbatues, siç janë sanksionet që do t’i lejonin Komisionit ose EMA-s të siguronin pajtueshmërinë e industrisë me detyrimet e raportimit.
“Mund të koordinohesh vetëm nëse ke njohuritë. Kështu është puna”, tha Matthias Blaas nga ECA. “Çdo shtet anëtar prodhon vullnetarisht informacione të ndryshme. Disa shtete anëtare as nuk prodhojnë informacione”, shtoi ai.
Ndërsa pranoi se propozimet janë një hap i parë i mirë, raporti arriti në përfundimin se veprimi i BE-së mbetet i pamjaftueshëm.
Paketa e ardhshme e legjislacionit farmaceutik, që aktualisht po diskutohet nga ministrat e shëndetësisë në Këshill, mund të vendosë më shumë detyrime mbi prodhuesit për të ofruar të dhëna më të mira mbi zinxhirët e tyre të furnizimit.
“Vetëm kur propozimet në tryezë të miratohen dhe zbatohen, financimi të jetë aty, atëherë këto projekte do të fillojnë dhe do të duhen ende disa vite që të kenë një efekt të vërtetë”, theksoi Blaas, duke paralajmëruar se mungesat nuk mund të zgjidhen nga një ditë në tjetrën.
“Vërejmë se Gjykata bën thirrje për një kuadër më të fortë dhe më efektiv të BE-së për të parandaluar mungesat”, tha një zëdhënës i Komisionit duke reaguar ndaj raportit, duke shtuar se ata janë të bindur se propozimet e tyre të fundit “do të bëjnë një ndryshim të konsiderueshëm dhe do të adresojnë shumë nga sfidat që Gjykata ka përshkruar”.