Numri i rasteve të reja me kancer në mbarë botën pritet të rritet me rreth 67 për qind deri në vitin 2050, duke arritur në afro 35 milionë raste në vit, ndërsa pabarazitë në qasjen ndaj diagnostikimit dhe trajtimit vazhdojnë të lënë miliona pacientë pa kujdesin e nevojshëm.
Paralajmërimi vjen nga raporti i ri global i Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), i cili kërkon veprime urgjente për të parandaluar përkeqësimin e situatës.
Sipas raportit, rritja e numrit të rasteve lidhet me plakjen e popullsisë, shtimin e numrit të banorëve dhe ekspozimin ndaj faktorëve të rrezikut, si ndotja e ajrit, duhanpirja, konsumimi i alkoolit, mbipesha, mungesa e aktivitetit fizik dhe ushqyerja jo e shëndetshme.
Megjithatë, barra më e madhe e sëmundjes pritet të rëndojë mbi vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme.
Raporti tregon se rajoni afrikan pritet të përballet me rritjen më të madhe të rasteve, me mbi 125 për qind, ndërsa rajoni i Mesdheut Lindor me rreth 110 për qind deri në mesin e shekullit.
Në këto vende, mungesa e diagnostikimit të hershëm dhe qasja e kufizuar në trajtim pritet të ndikojnë në rritjen e vdekjeve nga kanceri.
OBSH thekson se dallimet mes vendeve të pasura dhe atyre më të varfra janë të mëdha. Për shembull, mbijetesa pesëvjeçare për kancerin e gjirit dhe kanceret tek fëmijët është mbi 85 për qind në vendet me të ardhura të larta, ndërsa bie nën 45 për qind në vendet me të ardhura të ulëta.
Diagnostikimi i vonshëm mbetet problem i zakonshëm në shumë shtete, duke ulur mundësitë për trajtim të suksesshëm.
Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, Tedros Adhanom Ghebreyesus, deklaroi se mbijetesa nga kanceri nuk duhet të varet nga vendi ku ka lindur apo nga të ardhurat e një personi.
“Nëse një person mbijeton nga kanceri nuk duhet të varet kurrë nga vendi ku ka lindur apo nga sa fiton. Pabarazitë e dokumentuara në këtë raport nuk janë të pashmangshme. Ato janë rezultat i zgjedhjeve dhe mund të ndryshohen përmes veprimeve më të forta dhe të bashkërenduara”, tha ai.
Sipas të dhënave të raportit, gjatë vitit 2024 në botë u regjistruan rreth 20.6 milionë raste të reja me kancer dhe 9.7 milionë vdekje. Aktualisht, një në pesë persona pritet të diagnostikohet me kancer gjatë jetës, ndërsa 92 për qind e njerëzve do të preken drejtpërdrejt ose tërthorazi nga kjo sëmundje përmes një anëtari të familjes.
Raporti nënvizon se, megjithëse shumica e vendeve tashmë kanë plane kombëtare për kontrollin e kancerit dhe zhvillimet shkencore kanë sjellë përparime të rëndësishme në trajtim, këto arritje nuk po përkthehen me ritmin e nevojshëm në përmirësim të kujdesit për pacientët. OBSH u bën thirrje qeverive të investojnë më shumë në parandalim, zbulim të hershëm, trajtim, mbledhje të të dhënave dhe bashkëpunim ndërkombëtar për të frenuar rritjen e barrës globale të kancerit.