Vendimi i SHBA-së për të ndaluar shumicën e ndihmës së huaj këtë vit ka qenë një “tronditje sistemike” për luftën kundër AIDS-it, sipas zyrtarëve të Kombeve të Bashkuara, të cilët thanë se mund të ketë më shumë se katër milionë vdekje të lidhura me AIDS-in dhe gjashtë milionë infeksione të tjera me HIV deri në vitin 2029 nëse financimi i SHBA-së nuk zëvendësohet.
Vite të tëra investimesh të udhëhequra nga SHBA-të në programet e AIDS-it kanë ulur numrin e njerëzve të vrarë nga sëmundja në nivelet më të ulëta të vërejtura në më shumë se tre dekada dhe kanë siguruar ilaçe shpëtimtare për disa nga më të prekshmit në botë.
Por në gjashtë muajt e fundit, tërheqja e papritur e parave amerikane e ka kërcënuar këtë përparim, tha UNAIDS në një raport të publikuar të enjten, shkruan Euronews, transmeton Gazeta Shneta.
“Vala aktuale e humbjeve të fondeve ka destabilizuar tashmë zinxhirët e furnizimit, ka çuar në mbylljen e institucioneve shëndetësore, ka lënë mijëra klinika shëndetësore pa staf, ka penguar programet e parandalimit, ka ndërprerë përpjekjet për testimin e HIV-it dhe ka detyruar shumë organizata komunitare të zvogëlojnë ose ndalojnë aktivitetet e tyre për HIV-in”, tha agjencia.
UNAIDS tha gjithashtu se kishte frikë se donatorë të tjerë të mëdhenj mund të zvogëlojnë mbështetjen e tyre, duke përmbysur dekada të tëra progresi kundër AIDS-it në mbarë botën – dhe se bashkëpunimi i fortë shumëpalësh është në rrezik për shkak të luftërave, ndryshimeve gjeopolitike dhe ndryshimeve klimatike.
4 miliardë dollarët (3.4 miliardë euro) që SHBA-të premtuan për përgjigjen globale ndaj HIV-it për vitin 2025 u zhdukën praktikisht brenda natës në janar, kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump urdhëroi që të pezullohej e gjithë ndihma e huaj dhe më vonë vendosi të mbyllte agjencinë amerikane të ndihmës.
Andrew Hill, një ekspert i HIV-it në Universitetin e Liverpulit, i cili nuk është i lidhur me OKB-në, tha se ndërsa Trump ka të drejtë të shpenzojë paratë e SHBA-së siç e sheh të arsyeshme, “çdo qeveri e përgjegjshme do të kishte dhënë paralajmërim paraprak në mënyrë që vendet të mund të planifikonin”, në vend që t’i linte pacientët të bllokuar në Afrikë kur klinikat u mbyllën brenda natës.
Plani i Emergjencës i Presidentit të SHBA-së për Ndihmën ndaj AIDS-it, ose PEPFAR, u lançua në vitin 2003 nga Presidenti i atëhershëm George W. Bush, angazhimi më i madh ndonjëherë nga ndonjë vend i përqendruar në një sëmundje të vetme.
UNAIDS e quajti programin një “shpëtim” për vendet me shkallë të lartë të HIV-it dhe tha se ai mbështeti testimin për 84.1 milionë njerëz, trajtimin për 20.6 milionë, ndër nisma të tjera.
Sipas të dhënave nga Nigeria, PEPFAR financoi gjithashtu 99.9 përqind të buxhetit të vendit për ilaçet e marra për të parandaluar HIV-in.
Në vitin 2024, sipas një vlerësimi të UNAIDS-it, pati rreth 630,000 vdekje të lidhura me AIDS-in në mbarë botën. Kjo shifër ka mbetur pothuajse e njëjtë që nga viti 2022, pasi arriti kulmin me rreth dy milionë vdekje në vitin 2004.
Edhe para shkurtimeve të fondeve nga SHBA-ja, progresi kundër frenimit të HIV-it ishte i pabarabartë. UNAIDS tha se gjysma e të gjitha infeksioneve të reja janë në Afrikën Sub-Sahariane dhe se më shumë se 50 përqind e të gjithë njerëzve që kanë nevojë për trajtim, por nuk po e marrin atë, janë në Afrikë dhe Azi.
Pasiguria politike erdhi menjëherë pas një përparimi mjekësor në luftën kundër HIV-it.
Studimet e publikuara vitin e kaluar treguan se një ilaç i injektueshëm dy herë në vit nga prodhuesi farmaceutik Gilead ishte 100 për qind efektiv në parandalimin e virusit.
Muajin e kaluar, Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) miratoi ilaçin e quajtur Sunleca – një veprim që duhet të kishte qenë një “moment prag” për ndalimin e epidemisë së AIDS-it, tha Peter Maybarduk i grupit të avokimit Public Citizen.
Por aktivistë si Maybarduk thanë se çmimi i lartë i Gilead do ta bëjë atë jashtë mundësive të shumë vendeve që kanë nevojë për të.
Gilead ka rënë dakord të shesë versione gjenerike të ilaçit në 120 vende të varfra me shkallë të lartë të HIV-it, por ka përjashtuar pothuajse të gjithë Amerikën Latine, ku shkallët janë shumë më të ulëta, por në rritje.
“Mund t’i japim fund AIDS-it», tha Maybarduk. «Në vend të kësaj, SHBA-të po e braktisin luftën”./Gazeta Shneta/