Një studim i ri thotë se numri i vdekjeve në Shtetet e Bashkuara ka vazhduar të rritet pas pandemisë COVID-19, duke çuar në vdekjen e parakohshme të qindra mijëra njerëzve.
Më shumë se 1.5 milion “amerikanë të zhdukur” vdiqën në vitet 2022 dhe 2023, vdekje që do të ishin shmangur nëse normat e vdekjeve në SHBA do të përputheshin me ato të vendeve të tjera të pasura, raportuan studiuesit.
Në fakt, studiuesit zbuluan se pothuajse 1 në çdo 2 vdekje tek njerëzit nën 65 vjeç (46%) në vitin 2023 nuk do të kishte ndodhur nëse normat e vdekjeve në SHBA do të pasqyronin ato të vendeve të ngjashme.
“SHBA-të kanë qenë në një krizë të zgjatur shëndetësore për dekada të tëra, me rezultate shëndetësore shumë më të këqija se vendet e tjera me të ardhura të larta”, tha në një njoftim për shtyp studiuesi kryesor Jacob Bor.
“Imagjinoni jetët e shpëtuara, hidhërimin dhe traumat e shmangura, nëse SHBA-të do të performonin thjesht në mesataren e kolegëve tanë”, shtoi Bor.
“në çdo 2 vdekje në SHBA nën 65 vjeç ka të ngjarë të shmanget. Dështimi ynë për ta adresuar këtë është një skandal kombëtar”, shkuan Healthday, transmeton Gazeta Shneta.
Për studimin, studiuesit gjurmuan të dhënat e vdekjeve nga SHBA-ja dhe 21 vende të tjera me të ardhura të larta nga viti 1980 deri në vitin 2023, duke përfshirë më shumë se 107 milionë vdekje në SHBA dhe 230 milionë vdekje midis vendeve të ngjashme.
Kombet e tjera të pasura përfshinin Australinë, Kanadanë, Francën, Japoninë dhe Mbretërinë e Bashkuar, thanë studiuesit.
Në përgjithësi, SHBA-të patën gati 15 milionë vdekje shtesë gjatë katër dekadave në fjalë, kur krahasohet shkalla e vdekshmërisë me atë të vendeve të tjera të pasura, tregojnë rezultatet.
Në vitin 1980, SHBA-të në fakt i tejkaluan vendet e tjera, me 42,000 vdekje më pak sesa mund të pritej krahasuar me shkallën e vdekjeve të vendeve të ngjashme.
Por në vitin 1990, SHBA-të patën më shumë se 89,000 vdekje të tepërta, duke u rritur në gati 355,000 në vitin 2000 dhe 409,000 në vitin 2010, tregojnë rezultatet.
Vdekjet e tepërta arritën kulmin në SHBA gjatë pandemisë COVID-19, me më shumë se 1 milion të vdekur në vitin 2020 dhe gati 1.1 milion në vitin 2021, thanë studiuesit.
Por vdekjet e tepërta mbetën të larta edhe pasi shkencëtarët mposhtën COVID-in, me më shumë se 820,000 në vitin 2022 dhe 705,000 në vitin 2023, thotë studimi.
“700,000 vdekjet e tepërta amerikane në vitin 2023 janë pikërisht ajo që do të parashikonit bazuar në tendencat e mëparshme në rritje, edhe nëse nuk do të kishte pasur kurrë një pandemi”, tha studiuesja Elizabeth Wrigley-Field.
“Këto vdekje janë shkaktuar nga kriza afatgjata të mbidozës së drogës, dhunës me armë, aksidenteve me makina dhe vdekjeve kardiometabolike të parandalueshme”, shtoi ajo.
Në vitin 2023, vdekjet e tepërta të panevojshme përbënin gati 23% të të gjitha vdekjeve në Amerikë, raportojnë studiuesit.
Këto vdekje të tepërta tregojnë se si politikat e vendeve të tjera simotra e mbrojnë më mirë shëndetin e qytetarëve të tyre, tha studiuesi i lartë Andrew Stokes në një njoftim për shtyp.
“Vende të tjera tregojnë se investimi në kujdesin shëndetësor universal, rrjetet e forta të sigurisë dhe politikat e shëndetit publik të bazuara në prova çon në jetë më të gjata dhe më të shëndetshme”, tha Stokes.
“Fatkeqësisht, SHBA-të përballen me sfida unike; mosbesimi publik ndaj qeverisë dhe polarizimi politik në rritje e kanë bërë më të vështirë zbatimin e politikave që kanë rezultuar të suksesshme diku tjetër”, shtoi ai.
Veprimet dhe politikat ekzekutive të miratuara gjatë administratës së dytë Trump kërcënojnë të rrisin edhe më shumë vdekjet, tha Bor.
Për shembull, versioni i miratuar nga Dhoma e Përfaqësuesve e SHBA-së i legjislacionit që përmban axhendën e mandatit të dytë të Presidentit Donald Trump përfshin shkurtime të mundshme në Medicare dhe Medicaid që do t’i bënin vdekjet e tepërta edhe më të mundshme.
“Shkurtimet e thella në shëndetin publik, kërkimin shkencor, programet e rrjetit të sigurisë, rregulloret mjedisore dhe të dhënat federale të shëndetit mund të çojnë në një zgjerim të mëtejshëm të pabarazive shëndetësore midis SHBA-së dhe vendeve të tjera të pasura, dhe në një numër në rritje të vdekjeve të tepërta – dhe plotësisht të parandalueshme – për amerikanët”, tha Bor./Gazeta Shneta/