Studiuesit po i atribuojnë një rritje të faktorëve të rrezikut të sëmundjeve në të gjithë botën plakjes së popullsisë dhe ndryshimeve të stilit të jetës. Ata theksojnë se faktorë të tjerë përfshijnë ndotjen e ajrit nga grimcat e vogla, pirjen e duhanit, peshën e ulët të lindjes dhe periudhat më të shkurtra të shtatzënisë. Megjithatë, ata shtojnë se ka përmirësime në lidhje me ujin e pasigurt, sanitetin, shëndetin e nënave dhe fëmijëve, dhe ndotjen e ajrit brenda shtëpisë.
Një studim i ri i publikuar në The Lancet raporton se ka pasur një rritje të konsiderueshme në mbarë botën të personave që përjetojnë faktorë të rrezikut të sëmundjeve, të tillë si tensioni i lartë i gjakut, nivele të larta të kolesterolit dhe indeksi i lartë i masës trupore (BMI), shkruan Medical News, transmeton Gazeta Shneta.
Gjetjet e fundit nga Studimi i Ngarkesës Globale të Sëmundjeve, Lëndimeve dhe Faktorëve të Rrezikut (GBD) 2021 zbuluan njohuri të reja për sfidat shëndetësore dhe çfarë po i nxit ato.
Këta faktorë janë të lidhur me metabolizmin dhe përfshijnë tensionin e lartë sistolik të gjakut (SBP), glukozën e lartë në gjak (FPG), BMI të lartë, kolesterolin e lartë LDL dhe disfunksionin e veshkave.
Të gjitha këto tregojnë “pasojat e një popullsie në plakje dhe ndryshimeve të stilit të jetës në një shkallë globale.”
Sipas studimit të kryer nga Instituti për Matjen dhe Vlerësimin e Shëndetit (IHME) në Universitetin e Washington-it, bota përjetoi një rritje prej 49% në numrin e DALY-ve globale (vitet e jetës të rregulluara për paaftësi) të atribuara faktorëve të rrezikut të lidhur me metabolizmin midis viteve 2000 dhe 2021.
Studiuesit raportuan se shëndeti i dobët te personat e moshës 15 deri 49 vjeç ishte gjithnjë e më shumë i atribuueshëm një BMI të lartë dhe glukozës së lartë në gjak, që rrit rrezikun e zhvillimit të diabetit tip 2.
Faktorë të tjerë të rrezikut metabolik, si kolesteroli i lartë LDL dhe SBP, ishin ndër faktorët kryesorë të rrezikut për këtë grupmoshë.
“Edhe pse janë natyrës metabolike, zhvillimi i këtyre faktorëve të rrezikut mund të ndikohet shpesh nga faktorë të ndryshëm të stilit të jetës, veçanërisht midis brezave më të rinj,” tha Dr. Michael Brauer, profesor i asociuar në IHME, në një deklaratë. “Ato gjithashtu janë tregues të një popullsie në plakje që ka më shumë gjasa të zhvillojë këto kushte me kalimin e kohës.”
“Synimi i reduktimit të sëmundjeve të parandalueshme, jo të transmetueshme përmes faktorëve të rrezikut të modifikueshëm paraqet një mundësi të madhe për të ndryshuar në mënyrë parandaluese trajektoren e shëndetit global përmes politikave dhe edukimit,” shtoi Brauer.
Autorët e studimit thanë se analiza e tyre paraqet vlerësime gjithëpërfshirëse të ngarkesës së sëmundjeve për 88 faktorë të rrezikut dhe rezultatet e tyre shëndetësore të lidhura për njerëzit në 204 vende dhe territore nga viti 1990 deri në 2021.
Ata thanë se studimi përfshin për herë të parë metodologjinë e re të ngarkesës së provave të IHME-së, e cila “vlerëson në mënyrë rigoroze provat që lidhin faktorët e rrezikut, sëmundjet dhe lëndimet, dhe ofron një lente shtesë përmes së cilës mund të prioritizohen veprimet dhe të theksohen fushat që kanë nevojë për hulumtime të mëtejshme.”
Ndër kontribuesit më të mëdhenj në DALY-të në vitin 2021 ishin ndotja e ajrit nga grimcat e vogla, pirja e duhanit dhe peshë e ulët e lindjes dhe periudha të shkurtra të shtatzënisë, me variacione të konsiderueshme nëpër mosha, sekse dhe vende./Gazeta Shneta/