Një dietë e shëndetshme që nga fëmijëria deri në moshën e mesme mund ta mbajë trurin të funksionojë mirë deri në moshën e vjetër, duke ulur rrezikun e demencës , sipas një studimi të ri në shkallë të gjerë.
Hulumtimi ende i rishikuar nga kolegët, gjetjet e të cilit u prezantuan në konferencën Nutrition 2024, vlerësoi të dhënat nga mbi 3,000 pjesëmarrës të cilët u ndoqën nga fëmijëria e tyre për gati shtatë dekada.
Ndërsa deri më tani studimet mbi demencën janë fokusuar në zakonet e të ngrënit të njerëzve në të 60-at dhe 70-at e tyre, hulumtimi më i fundit është i pari që gjurmon dietën dhe aftësinë njohëse gjatë gjithë jetëgjatësisë së njerëzve, thonë shkencëtarët nga Universiteti Tufts.
Dihet se aftësitë njohëse të njerëzve përmirësohen deri në moshën e mesme dhe mund të fillojnë të bien pas 65-ës, shkruan Independent, transmeton Gazeta Shneta.
Megjithatë, gjetjet e reja sugjerojnë që ndjekja e një diete të shëndetshme të pasur me ushqime me bazë bimore me nivele të larta të antioksidantëve dhe yndyrave mono dhe të pangopura që nga jeta e hershme e tutje mund të mbështesë shëndetin e trurit duke reduktuar stresin brenda qelizave dhe duke përmirësuar qarkullimin e gjakut në tru.
Kjo përfshin një dietë të pasur me ushqime bimore të plota ose më pak të përpunuara si perimet me gjethe jeshile, fasule, fruta të plota dhe drithëra.
“Këto gjetje fillestare në përgjithësi mbështesin udhëzimet aktuale të shëndetit publik se është e rëndësishme të vendosen modele të shëndetshme diete që në fillim të jetës, në mënyrë që të mbështetet dhe të ruhet shëndeti gjatë gjithë jetës”, tha bashkëautorja e studimit Kelly Cara.
“Gjetjet tona ofrojnë gjithashtu prova të reja që sugjerojnë se përmirësimet në modelet e dietës deri në moshën e mesme mund të ndikojnë në performancën njohëse dhe të ndihmojnë në zbutjen ose pakësimin e rënies njohëse në vitet e mëvonshme”, tha ajo.
Në hulumtim, shkencëtarët analizuan të dhënat nga 3059 të rritur në Mbretërinë e Bashkuar të regjistruar si fëmijë në një studim të quajtur Anketa Kombëtare e Shëndetit dhe Zhvillimit.
Pjesëmarrësit dhanë të dhëna të rëndësishme shëndetësore mbi marrjen e tyre dietike, performancën njohëse dhe informacione të tjera nëpërmjet pyetësorëve dhe testeve të kryera për rreth 75 vjet.
Shkencëtarët zbuluan se cilësia e dietës ishte e lidhur ngushtë me tendencat në aftësinë njohëse.
Duke përmendur një shembull, ata thanë se vetëm rreth 8 për qind e pjesëmarrësve me dieta me cilësi të ulët kishin atë që ata e quajtën “aftësi të lartë njohëse” dhe rreth 7 për qind e njerëzve me dieta të cilësisë së lartë kishin “aftësi të ulët njohëse” krahasuar me bashkëmoshatarët e tyre.
Për shembull, pjesëmarrësit në “grupin më të lartë njohës” kishin ruajtje shumë më të lartë të kujtesës dhe shpejtësi të përpunimit të informacionit në krahasim me ata në “grupin më të ulët njohës”, vuri në dukje studimi.
Gati një në katër pjesëmarrës në “grupin më të ulët njohës” tregoi shenja të demencës në këtë moment kohor, ndërsa asnjë në “grupin më të lartë njohës” nuk tregoi shenja të demencës.
Edhe ndryshimet e vogla në cilësinë e dietës në fëmijëri duket se kanë vendosur tonin për dietën e mëvonshme – për mirë apo për keq – thonë shkencëtarët.
Ata dyshojnë se efektet kumulative të dietës me kalimin e kohës mund të lidhen me mënyrën sesi aftësitë njohëse kalojnë me kalimin e kohës.
Megjithatë, duke qenë se pjesëmarrësit ishin kryesisht të bardhë, studiuesit thonë se nevojiten studime të mëtejshme për të përcaktuar nëse këto rezultate zbatohen për popullata më të ndryshme. /Gazeta Shneta/