Ekspozimi ndaj ndotjes së ajrit mund të rrisë rrezikun e sëmundjes së Parkinsonit, si dhe simptoma të caktuara.
Ekspozimi më i madh ndaj ndotjes së ajrit gjatë viteve mund të rrisë rrezikun e njerëzve për të zhvilluar sëmundjen e Parkinsonit më vonë, sugjeron një studim i ri.
Për vite me radhë, studiuesit kanë eksploruar lidhjet e mundshme midis ndotjes së ajrit dhe sëmundjes degjenerative të pashërueshme, ku qelizat nervore përkeqësohen në pjesën e trurit që kontrollon lëvizjen, duke shkaktuar fjalë të paqarta, dridhje dhe ngurtësi.
Shkencëtarët besojnë se sëmundja e Parkinsonit shkaktohet nga një kombinim i faktorëve gjenetikë dhe mjedisorë, shkruan Euronews, transmeton Gazeta Shneta.
Një fajtor i mundshëm është PM2.5 – grimcat e imëta që mund të udhëtojnë në distanca të largëta – sepse mund të kalojnë barrierën gjak-tru, duke shkaktuar inflamacion dhe stres oksidativ dhe duke nxitur qelizat imune të trurit të aktivizohen në mënyrë që të shkatërrojnë patogjenët.
Këta faktorë mund të mundësojnë zhvillimin dhe përparimin e Parkinsonit, sipas studiuesve nga Instituti Neurologjik Barrow dhe Klinika Mayo në Shtetet e Bashkuara.
Studimi i tyre i ri sugjeron se sasia e ndotjes së ajrit që dikush përjeton me kalimin e kohës është gjithashtu një pjesë e rëndësishme e enigmës – dhe se frenimi i ekspozimit mund të ulë rreziqet e Parkinsonit dhe të ndryshojë mënyrën se si zhvillohet sëmundja.
Reduktimi i ndotjes së ajrit mund “jo vetëm të parandalojë zhvillimin e sëmundjes së Parkinsonit , por gjithashtu [përmirësojë] cilësinë e jetës së pacientëve që tashmë e kanë atë”, tha Dr Rodolfo Savica, autori i lartë i studimit dhe një neurolog në Mayo Clinic.
Studimi përfshiu gati 5,200 njerëz, duke përfshirë rreth 350 me Parkinson, dhe gjurmoi nivelet e tyre të ekspozimit ndaj ndotjes nga 1998 deri në 2019.
Studiuesit zbuluan se njerëzit kishin më shumë gjasa të kishin Parkinson nëse do të kishin nivele më të larta të ekspozimit ndaj PM2.5 dhe dioksidit të azotit – i cili kryesisht vjen nga makinat, termocentralet ose emetimet e tjera të karburantit – në 10 vjet përpara diagnozës së tyre.
Në zonat metropolitane, njerëzit që jetonin në lagjet me nivelet më të larta të ndotjes së ajrit kishin 23 për qind më shumë gjasa për të zhvilluar Parkinson krahasuar me njerëzit në zonat me nivelet më të ulëta, tha Savica.
Ndërkohë, pacientët e Parkinsonit me nivele më të larta të ekspozimit ndaj PM2.5 kishin më shumë gjasa të zhvillonin diskinezi – spazma muskulore në fytyrë, krahë, këmbë ose bust – dhe të shfaqeshin me ngurtësi akinetic – ngurtësi dhe dridhje që janë karakteristike për sëmundjen – krahasuar me ata që ishin të ekspozuar ndaj niveleve më të ulëta të ndotjes gjatë viteve.
“Megjithëse nuk mund të bëjmë konkluzione shkakësore, implikimet janë të tilla që lëvizja nga lagjet me PM2.5 të lartë mund të ulë rrezikun e dikujt për të zhvilluar sëmundjen e Parkinsonit dhe komplikimet e sëmundjes së Parkinsonit”, tha Savica.
Sëmundja e Parkinsonit në rritje
Veçanërisht, ekspozimi më i lartë i PM2.5 nuk ishte i lidhur me një probabilitet më të madh të vdekjes për pacientët e Parkinsonit, megjithëse studiuesit thanë se njerëzit në studim mund të kenë pasur akses më të mirë në kujdesin mjekësor sesa pacienti mesatar.
Hulumtimet e mëparshme që përfshinin gjashtë vende evropiane zbuluan se ekspozimi afatgjatë ndaj PM2.5, madje edhe në nivele shumë nën kufijtë e ndotjes së ajrit të Bashkimit Evropian, mund të kontribuojë në vdekjet e Parkinsonit.
Sëmundja e Parkinsonit prek rreth 10 milionë njerëz në mbarë botën dhe numri po rritet në vendet me popullsi të plakur.
Në BE, kishte 344 pacientë me Parkinson për 100,000 njerëz në vitin 2021, nga 224 në 2000, sipas vlerësimeve globale të barrës së sëmundjeve.
Për raportin e fundit, autorët thanë se fokusi gjeografik i studimit, mungesa e diversitetit të pacientëve dhe variabla të tjerë të panjohur, si për shembull nëse njerëzit shpenzonin më shumë kohë larg shtëpisë sesa pritej, mund të kishin anuar rezultatet.
Savica tha se hapat e ardhshëm për këtë hulumtim janë të eksplorojnë se si llojet e tjera të ndotjes së ajrit mund të ndikojnë në rreziqet e Parkinsonit dhe të kuptojnë më mirë lidhjen midis faktorëve gjenetikë dhe mjedisorë. /Gazeta Shneta/