Shkencëtarët po zbulojnë më shumë rreth mënyrës se si plaket truri i njeriut dhe faktorëve që mund të lidhen me plakjen më të shëndetshme të tij, duke përfshirë ushtrimin, shmangien e duhanit, foljen e një gjuhe të dytë dhe madje edhe luajtjen e një instrumenti muzikor.
Disa aspekte të aftësive mendore në moshë të madhe mund të lidhen me rezultatet e testeve në moshën 11-vjeçare, sipas një studimi të publikuar të enjten në revistën Genomic Psychiatry nga Genomic Press New York, shkruan NBC, transmeton Gazeta Shneta.
Ky studim, bazuar në të dhënat nga studimet e Lothian Birth Cohorts në Skoci, sugjeron se rreth gjysma e variabilitetit të aftësive mendore të individëve në moshë të madhe – pse disa njerëz mund të kenë një rënie më të madhe të aftësive mendore se të tjerët – mund të ketë ekzistuar që në fëmijëri.
Megjithatë, disa faktorë të stilit të jetesës të rritur duket se janë të lidhur me përmirësimin e performancës mendore dhe plakjen më të ngadaltë të trurit.
“Ne kemi gjetur se gjëra të tilla si mbajtja aktive fizikisht dhe mendërisht, pasja e pak faktorëve të rrezikut ‘vaskularë’ (siç janë presioni i lartë i gjakut, kolesteroli, pirja e duhanit, BMI), folja e një gjuhe të dytë, luajtja e instrumenteve muzikore dhe truri me pamje më të re janë disa faktorë që lidhen me plakjen më të ngadaltë të trurit”, tha Simon Cox, një nga autorët e këtij studimi dhe drejtor i studimeve të Lothian Birth Cohort në Universitetin e Edinburgut.
Studimi gjithashtu sugjeron që faktorët e stilit të jetesës – kur merren së bashku – mund të shpjegojnë rreth 20% të dallimeve të dukshme në rënien e aftësive mendore gjatë periudhës 70-82 vjeç.
Studimi përfshin të dhëna nga dy grupe të rriturish skocezë, një grup të lindur në vitin 1921 dhe një grup tjetër në vitin 1936, të cilët kanë bërë teste të validuara të aftësive mendore në moshën 11-vjeçare dhe janë testuar sërish në moshën 70-90 vjeçare.
Gjatë studimit, shkencëtarët kanë bërë skanime të trurit të pjesëmarrësve në moshën 73 vjeçare. “Një nga gjërat më të habitshme që kam vërejtur është sa të mëdha janë ndryshimet mes trurit të pjesëmarrësve”, tha Cox. “Edhe pse ata ishin të gjithë në të njëjtën moshë, disa trupa ishin plotësisht të shëndetshëm, ndërsa të tjerët kishin dëmtime të konsiderueshme.”
Dëmtimi i lëndës së bardhë, e cila lidh qelizat e trurit me pjesët e tjera të sistemit nervor, mund të ngadalësojë aftësinë e trurit për të procesuar informacionin.
Ekspertët sugjerojnë që aktivitete të tilla si ushtrimi i rregullt fizik, një dietë e shëndetshme për zemrën dhe meditimi i përditshëm mund të ndihmojnë në ngadalësimin e plakjes së trurit dhe zvogëlimin e rrezikut nga demenca. Gjithashtu, për të pasur një truri të shëndetshëm gjatë plakjes, është e rëndësishme që individët të vizitojnë mjekun çdo vit për të monitoruar shëndetin e tyre fizik dhe të gjakut.
Përveç kësaj, për të pasur një plakje të shëndetshme të trurit, është e rëndësishme të merren parasysh faktorë si gjumi, shëndeti mendor, ushqimi dhe marrëdhëniet sociale./Gazeta Shneta/