Virusi ngjitës H5N1 i gripit të shpendëve mund të përhapet në ajër në kushte të caktuara, sipas një studimi të ri nga Republika Çeke.
Veterinerët e qeverisë e bënë zbulimin ndërsa hetonin një shpërthim misterioz në një fermë pulash shumë të siguruara shkurtin e kaluar.
Ferma kishte masa të rrepta biosigurie – ujë të filtruar të pusit, ventilatorë të rrjedhës së ajrit në një drejtim dhe gardh për të mbajtur jashtë kafshët e egra. Megjithatë, virusi ende infektoi tufën, duke shkaktuar vdekjen e mijëra zogjve.
Fajtori i mundshëm? Era.
Dr. Kamil Sedlak, autor i lartë i studimit dhe drejtor i Institutit Shtetëror Veterinar në Pragë, tha se pasi u eksploruan të gjitha mundësitë, përhapja e erës ishte me shumë gjasa shkaku në këtë rast, raporton CNN.
Ekspertët gjurmuan virusin në një fermë rosash gati 5 milje në perëndim të objektit të pulave.
Ferma e rosave, pranë një liqeni që priste kafshë të egra, kishte shumë më pak biosiguri dhe ishte goditur nga një shpërthim masiv ditë më parë.
Gripi i shpendëve përfshiu fermën e rosave me shpejtësi – 800 rosat ngordhën ditën e parë. Brenda dy ditësh, 5000 kishin vdekur. Disa ditë më vonë, e gjithë tufa prej 50,000 zogjsh u shkatërrua për të frenuar shpërthimin.
Ndërkohë, pulat në objektin e mbarështimit u sëmurën ngadalë. Zogjtë pranë kanaleve të marrjes së ajrit ishin të parët që ngordhën, duke sugjeruar se ata ishin të ekspozuar ndaj grimcave të virusit të bartura nga era.
Studiuesit kontrolluan të dhënat e motit nga ajo javë, të cilat zbuluan kushte perfekte për përhapjen e erës.
Frynte një erë e qëndrueshme nga perëndimi në lindje (nga ferma e rosave në fermën e pulave). Kishte gjithashtu shumë mbulesë reje, e cila bllokoi dritën UV që zakonisht vret viruset.
Për më tepër, kishte temperatura më të ftohta midis 40 dhe 50 gradë Fahrenheit, që është ideale për mbijetesën e virusit.
“Unë mendoj se në kushte të caktuara specifike, përhapja e virusit të gripit të shpendëve nga era mund të ndodhë”, tha Sedlak.
Gjetjet, të cilat u publikuan në serverin preprint bioRxiv , duhet të konsiderohen paraprake derisa të rishikohen nga kolegët.
Dr. Richard Webby, drejtor i Qendrës Bashkëpunuese të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Ekologjinë e Gripit, tha se përhapja e erës është dyshuar më parë, por është e vështirë të vërtetohet.
“E gjithë ideja e të qenit potencialisht e nxitur nga era ka qenë atje për një kohë”, tha Webby.
Ai vuri në dukje se llojet aktuale të gripit të shpendëve që qarkullojnë te kafshët nuk i infektojnë lehtë njerëzit dhe ka të ngjarë të kenë nevojë të ndryshojnë më shumë për t’u bërë një kërcënim serioz njerëzor.
“Unë mendoj se është me rrezik shumë të ulët që njerëzit të infektohen me virusin si ai, por mendoj se ndodh”, tha Michael Osterholm, drejtor i Qendrës për Kërkimin dhe Politikën e Sëmundjeve Infektive në Universitetin e Minesotës.
Megjithatë, Osterholm paralajmëroi gjithashtu se përhapja e nxitur nga era mund të shpjegojë raste të pazakonta, siç janë tre veterinerët që rezultuan pozitivë për antitrupat H5N1 pasi morën pjesë në një konferencë, pavarësisht se nuk kishin kontakt të drejtpërdrejtë me kafshë të sëmura.
Nuk është vetëm sa shumë virus po shpërthen në ajër, por edhe ku zbret, tha Dr. Montserrat Torremorell, profesor dhe kryetar i Mjekësisë Veterinare të Popullsisë në Universitetin e Minesotës, i cili shqyrtoi gjetjet.
Torremorell rekomandoi fermat që të konsiderojnë filtrimin e ajrit në hambarë, përveç ndjekjes së masave paraprake aktuale si pajisjet mbrojtëse personale dhe aksesi i kufizuar.
“Unë mendoj se transmetimi ajror duhet të jetë në tryezë”, tha ajo./Gazeta Shneta/