Disa orë pasi miliarderi Elon Musk i tha kabinetit të presidentit se SHBA kishte rivendosur shpejt ndihmën e anuluar për të luftuar Ebolën në Ugandë, administrata Trump i dha fund zyrtarisht të paktën katër nga pesë kontratat e Ebolës të financuara nga SHBA në vend.
Kontratat ishin vetëm një pjesë e vogël e 10,000 granteve dhe kontratave të anuluara nga Agjencia e SHBA për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) dhe Departamenti i Shtetit i SHBA-së mes shkurtimeve nga i ashtuquajturi Departamenti i Efikasitetit Qeveritar i Musk, ose DOGE.
Kontratat e anuluara të Ebolës ofruan mbështetje kritike në një kohë kur Uganda është ende duke u rikuperuar nga një shpërthim serioz që filloi në janar, raportoi The New York Times.
Sipas një ish-zyrtari të USAID-it, kontratat financuan ekzaminimin e aeroportit, pajisje mbrojtëse për punonjësit e shëndetësisë dhe programe për të ndihmuar të mbijetuarit të shmangin përhapjen e virusit.
Musk, CEO i Tesla dhe njeriu më i pasur në botë, është një këshilltar i lartë i Presidentit Donald Trump. Ai dhe DOGE i krijuar nga Trump po punojnë për të tkurrur qeverinë federale.
Musk u tha anëtarëve të kabinetit më herët të mërkurën se pasi DOGE anuloi shkurtimisht fondet për parandalimin e Ebolës, administrata “e rivendosi menjëherë parandalimin e Ebolës dhe nuk pati asnjë ndërprerje”.
Por dy ish-zyrtarë të USAID-it të njohur me situatën në Ugandë thonë se kjo nuk është e vërtetë.
Në Aeroportin Entebbe, për shembull, ekzaminimi i Ebolës u ndërpre për më shumë se dy javë.
Një grup që ofron shërbime ekzaminimi vendosi të rifillojë punën duke përdorur fondet e veta – por ajo kontratë u ndërpre zyrtarisht natën e 26 shkurtit.
Shtëpia e Bardhë nuk pranoi të sqaronte komentet e Musk dhe i drejtoi atij pyetje drejtpërdrejt. Musk nuk iu përgjigj kërkesave të The Times për koment.
Prerja e financimit lë një boshllëk të madh në rolin e SHBA-së në kontrollin e Ebolës dhe sëmundjeve të tjera.
USAID kishte më shumë se 50 punonjës të përkushtuar ndaj reagimit ndaj shpërthimit, por shkurtimet e fundit lanë vetëm gjashtë persona për të trajtuar gatishmërinë për Ebolën, virusin Marburg, mpox dhe gripin e shpendëve.
“Unë nuk e kam idenë se si gjashtë persona do të kryejnë katër përgjigje ndaj shpërthimit. Është e komplikuar në momentet më të mira kur je me personel të plotë”, tha një zyrtar.
Megjithëse administrata Trump lejoi disa heqje dorë nga programet shëndetësore që lidhen me Ebolën, Marburgun dhe gripin e shpendëve, në fakt pak para kishin arritur në terren.
Pak organizata kishin rezerva për të vazhduar punën dhe akoma më pak u besuan se do të rimbursoheshin ndonjëherë.
Duke ndërlikuar më tej çështjet, kryetari i Gjykatës së Lartë të SHBA-së, John Roberts, vendosi më 26 shkurt se USAID dhe Departamenti i Shtetit nuk duhet të paguajnë menjëherë 1.5 miliardë dollarë borxh për punën tashmë të përfunduar.
Pasi pacienti i parë me Ebola në shpërthimin e këtij viti vizitoi gjashtë objekte të ndryshme shëndetësore, Uganda kërkoi pajisje mbrojtëse për të mbrojtur punëtorët që ishin të ekspozuar.
USAID-i ka një depo në Nairobi të pajisur me pajisje të tilla, por meqenëse Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e menaxhon atë, stafi i USAID-it nuk u lejua të komunikonte drejtpërdrejt me OBSH-në apo edhe t’i paguante ata për të lëshuar furnizimet.
Pa zgjidhje të qartë, zyrtarët përfunduan duke shpenzuar 100,000 dollarë për të blerë pajisjen diku tjetër.
“Kaq shumë për kosto-efektivitetin”, tha një ish-zyrtar me njohuri për ngjarjet. Tashmë ka përfunduar edhe kontrata me ofruesin alternativ./Gazeta Shneta/