Mungesat e barnave janë rezultat i problemeve të prodhimit, rritjes së kërkesës dhe faktorëve të tjerë.
Bashkimi Evropian po përballet me mungesa të 16 barnave që konsiderohen “kritike” për shëndetin e njerëzve raporton Euronews Health përcjell Gazeta Shneta.
Një ilaç mund të përfshihet në listën e mungesave të BE-së për shkak të problemeve të prodhimit, një rritjeje të papritur të kërkesës ose vendimit të prodhuesit për ta tërhequr atë nga tregu – pra, çdo faktor që kufizon furnizimin e bllokut, qoftë përkohësisht apo për një periudhë më të gjatë.
Aktualisht, sipas Agjencisë Evropiane të Barnave (EMA), ka mungesa të 34 barnave, ku 16 prej tyre janë në listën e barnave esenciale që Komisioni Evropian synon të mbështesë përmes “Aktit të Barnave Kritike”.
Më poshtë janë barnat kritike në mungesë në BE, sipas informacionit më të fundit nga EMA dhe shtetet anëtare:
Antidoti për helmimin nga cianidi
Cyanokit është i vetmi ilaç i miratuar në BE për trajtimin e helmimit nga cianidi. Ai përmban hidroksokobalaminën (vitamina B12a), e cila është në listën e barnave kritike të BE-së.
Në dhjetor 2024, autoritetet shëndetësore njoftuan se prodhimi i Cyanokit u pezullua pasi prodhuesi zbuloi se disa lote mund të ishin kontaminuar. Megjithatë, për shkak se rreziku i kontaminimit është i ulët dhe nuk ka një antidot alternativ, barnat janë ende në qarkullim. Mungesa pritet të zgjidhet deri në maj 2025.
Amoksicilina
Amoksicilina është një antibiotik për infeksionet bakteriale. Mungesat filluan në tetor 2022 pas një rritjeje të rasteve të infeksioneve respiratore, gjë që çoi në një kërkesë më të lartë për antibiotikë.
EMA raportoi se prodhuesit gjithashtu u përballën me mungesë të stafit për prodhim. Ndërsa situata është përmirësuar në shumicën e vendeve, në disa zona të Evropës ende ka probleme të herëpashershme me furnizimin.
Disa lloje inhalatorësh
Pacientët me astmë, sëmundje pulmonare obstruktive kronike (COPD) dhe probleme të tjera të frymëmarrjes përdorin salbutamol, zakonisht me inhalator ose nebulizator.
Prodhuesit po hasin vështirësi në përmbushjen e kërkesës në rritje, duke çuar në mungesa të salbutamolit në shumicën e vendeve të BE-së. Alternativa janë të disponueshme, por mungesat priten të vazhdojnë deri të paktën në mesin e vitit 2025.
Disa lloje insulina
Pacientët me diabet të tipit 1 dhe 2 marrin insulinë për të kontrolluar nivelet e sheqerit në gjak. Probleme në prodhim për disa lloje të insulinës, si Insuman Rapid, Basal dhe Comb 25, në fillim të vitit 2023 shkaktuan vonesa në zinxhirin e furnizimit.
Për më tepër, prodhuesi vendosi të ndalojë prodhimin e këtyre llojeve të insulinës, duke bërë që EMA t’u kërkojë mjekëve të kalojnë pacientët në marka të tjera insuline.
Shtatë barna për kancerin
BE-ja po përballet me mungesa të shtatë barnave të përdorura për trajtimin e llojeve të ndryshme të kancerit, duke përfshirë: Hicamtin, Metotreksat, Fludarabine, Fluorouracil, Cisplatin, Fasturtec dhe Paclitaxel.
Mungesat vijnë kryesisht nga problemet e prodhimit, por një rritje e papritur e kërkesës për metotreksat – i cili përdoret gjithashtu për trajtimin e artritit reumatoid, psoriazës dhe sëmundjes së Krohn-it – ka përkeqësuar situatën në disa vende evropiane.
Ndërkohë që disa nga këto mungesa po zgjidhen, për disa ilaçe ka alternativa të disponueshme.
Vaksina për viruset e transmetuara nga mushkonjat
Ixiaro është një vaksinë për encefalitin japonez, një sëmundje e lidhur me dengun, ethet e verdha dhe virusin e Nilit Perëndimor që mund të shkaktojë inflamacion të trurit.
Mungesa e vaksinës u shkaktua nga rritja e kërkesës dhe problemet e prodhimit, por furnizimi është përmirësuar. EMA priste që mungesa të zgjidhej deri në fund të janarit 2025, por autoritetet irlandeze tani thonë se vaksina do të rikthehet në stok deri në fund të prillit 2025.
Ilaçi për sëmundjet e gjakut
Peginterferon alfa-2a, i shitur si Pegasys, përdoret për trajtimin e hepatitit kronik B dhe C si dhe sëmundjeve të tjera të gjakut.
Një rritje e papritur e kërkesës ka shkaktuar mungesa, të cilat EMA parashikon se do të zgjidhen në fund të vitit 2025.
Ilaçi për skizofreninë
Zypadhera (olanzapine) ndihmon në trajtimin e skizofrenisë.
Pacientët që fillimisht e marrin ilaçin në formë orale mund të kalojnë më pas në injeksione – por mungesa e gjilpërave të veçanta për injeksione ka çuar në mungesa të herëpashershme të Zypadhera në disa vende të BE-së. Aktualisht, sasi të kufizuara janë të disponueshme në vende si Belgjika.
Ilaçi për parandalimin e sulmeve në zemër
Integrilin ndihmon në parandalimin e infarkteve të miokardit te të rriturit me dhimbje të forta në gjoks dhe ata që kanë pasur një atak kardiak të caktuar.
Problemet me furnizimin e eptifibatide, përbërësi aktiv, bënë që prodhuesi GlaxoSmithKline të ndalojë prodhimin e këtij ilaçi dhe ta tërheqë nga tregu i BE-së. Megjithatë, ekzistojnë alternativa.
Ilaçi për sëmundjet e syve
Verteporfin (Visudyne) është një trajtim për probleme të caktuara të syve, si degjenerimi makular i lidhur me moshën.
Prodhimi i kufizuar që nga maji 2020 ka çuar në mungesa të ilaçit, megjithëse ekzistojnë trajtime të tjera alternative. Sasi të kufizuara janë aktualisht të disponueshme në Austri, dhe pritet që furnizimi të rikthehet plotësisht deri në fund të vitit 2025. /Gazeta Shneta/