Në një moment të jetës së tyre, afërsisht një në çdo tetë gra në Shtetet e Bashkuara do të diagnostikohet me kancer të gjirit.
Ky vlerësim nga Shoqata Amerikane e Kancerit bëhet edhe më shqetësues kur merret parasysh se shkalla e incidencës së kancerit të gjirit vazhdon të rritet, duke u rritur me rreth 1% çdo vit nga viti 2012 deri në vitin 2021.
Kjo rritje nuk shpërndahet në mënyrë të barabartë midis të gjithë atyre që janë diagnostikuar, sipas Adetunji Toriola, MD, Ph.D., profesor i kirurgjisë dhe bashkëdrejtues i Programit të Parandalimit dhe Kontrollit të Kancerit në Qendrën e Kancerit Siteman.
Laboratori i Toriolës analizoi së fundmi të dhëna të 20 viteve dhe vuri në dukje se më shumë gra po preken nga kanceri i gjirit në fazat e hershme të jetës. “Po zbulojmë se incidenca e kancerit të gjirit po rritet tek gratë e reja , të moshës 20 deri në 49 vjeç, me rritje edhe më të theksuara brenda 10 viteve të fundit”, thotë ai.
Kur shqyrtoi këtë rritje, ekipi i Toriolës zbuloi se një lloj specifik i kancerit të gjirit ishte shumë më i përhapur tek gratë më të reja. Rastet e tumoreve pozitive ndaj receptorit të estrogjenit, ose kancereve që shkaktohen nga një rritje e estrogjenit, u rritën ndjeshëm në grupmoshën 20-49 vjeç. Në të njëjtën periudhë, incidenca e tumoreve që nuk shkaktohen nga estrogjeni u ul.
Disa faktorë mund të rrisin rrezikun e një personi për të zhvilluar këtë lloj tumori. Një lidhje e rëndësishme është ekspozimi i një personi ndaj estrogjenit gjatë gjithë jetës, thotë Toriola. Dhe në dekadat e fundit, trendet biologjike dhe riprodhuese kanë ndryshuar në mënyra që mund të çojnë në më shumë ekspozim, shkruan MedicalXpress, transmeton Gazeta Shneta.
Ekipi i Toriolës po shqyrton aktualisht se si ndryshimi i modeleve riprodhuese po nxit rritjen e tumoreve pozitive ndaj receptorëve të estrogjenit tek gratë e reja. Hulumtimet kanë treguar se vajzat po përjetojnë menstruacionet, ose ciklin e tyre të parë, në mosha më të hershme sesa në dekadat e mëparshme. Toriola po e shqyrton këtë trend në detaje dhe po merr në konsideratë se si muajt ose vitet shtesë të ekspozimit ndaj estrogjenit lidhen me rrezikun e kancerit.
“Ne e dimë që një ulje prej një viti e moshës në menarke rrit rrezikun e kancerit të gjirit me rreth 9-10%”, thotë Toriola.
Mosha e shtatzënisë së parë të një personi, si dhe numri i shtatzënive, luajnë gjithashtu rol në gjasat e zhvillimit të kancerit të gjirit pozitiv ndaj receptorit të estrogjenit. Të kesh një fëmijë para moshës 30 vjeç dhe të kesh më shumë fëmijë në përgjithësi dihet se ulin rrezikun e këtyre tumoreve. Por në SHBA, një numër në rritje i grave po presin deri në të 30-at për të pasur fëmijë dhe po bëjnë më pak fëmijë gjithsej.
“Gjatë viteve ose dekadave të fundit, kemi parë ndryshime masive në këta faktorë rreziku brenda popullatës së përgjithshme”, thotë Toriola. Të marra së bashku, ndryshimet demografike mund të shpjegojnë disi rritjen e numrit të të rinjve që vuajnë nga kanceri i gjirit.
Studiuesit e WashU po i studiojnë këto rreziqe dhe më shumë në disa fronte. Ata po shqyrtojnë faktorët mjedisorë dhe kimikatet që mund të kontribuojnë në menstruacionet e hershme tek vajzat. Laboratori i Toriolës shqyrton gjithashtu biologjinë e indeve të dendura të gjirit, pasi në të gjitha moshat ato me gjinj të dendur kanë një incidencë më të lartë të kancerit të gjirit.
Ndërsa gratë nuk kanë shumë kontroll mbi ekspozimin e tyre ndaj estrogjenit , sjellje të caktuara mund të ulin rrezikun e kancerit të gjirit. Për shembull, konsumi i alkoolit mund të rrisë rrezikun – një tjetër fajtor i mundshëm në rritjen e grave të reja që përjetojnë sëmundjen.
“Kemi parë se ka modele të ndryshme të konsumit të alkoolit ndër breza. Gratë më të reja kanë më shumë gjasa të pinë shumë alkool tani krahasuar me dekadat e mëparshme”, thotë Toriola.
Zakone të tjera të shëndetshme, si të hash shumë perime dhe fibra, të qëndrosh aktiv dhe të shmangësh shtimin e shpejtë në peshë, të gjitha mund ta ulin rrezikun. Dhe këto sjellje mund të fillojnë në çdo moshë.
“Derisa gratë arrijnë moshën e kontrollit, në moshën 40 vjeç, është thelbësore që ato të kryejnë kontrollin dhe të flasin rregullisht me mjekët e tyre rreth udhëzimeve të kontrollit që do të funksionojnë për to”, thotë Toriola.
“Por parandalimi i kancerit të gjirit nuk duhet të presë deri në të 40-at. Ekziston nevoja që ne të fillojmë t’i edukojmë njerëzit më shumë rreth asaj që mund të bëjmë që në moshë të re, në mënyrë që të fillojnë të mendojnë për kancerin e gjirit dhe të fillojnë të zbusin rrezikun”, tha ai./Gazeta Shneta/