Pavarësisht një marrëveshjeje të re tregtare BE-SHBA, tarifat për produktet farmaceutike mbeten të pasigurta dhe të pandryshuara për momentin, në pritje të rezultatit të një hetimi të sigurisë kombëtare të SHBA-së që më vonë mund të vendosë tarifa deri në 15%.
Statusi aktual i tarifave për produktet farmaceutike midis BE-së dhe SHBA-së mbetet i pasigurt, pavarësisht njoftimit të së dielës për një marrëveshje të re tregtare transatlantike.
Situata është veçanërisht e ndjeshme duke pasur parasysh varësinë e ndërsjellë në sektor: SHBA-të importojnë vëllime të mëdha të produkteve farmaceutike kritike nga BE-ja, ndërsa kompanitë farmaceutike me seli në BE – veçanërisht në Irlandë dhe Danimarkë – mbështeten shumë në aksesin në tregun amerikan.
Edhe pse marrëveshja e re tregtare do të hyjë zyrtarisht në fuqi më 1 gusht, produktet farmaceutike nuk do t’i nënshtrohen një tarife prej 15% e cila do të vendoset mbi shumicën e mallrave të importuara nga Bashkimi Evropian në Shtetet e Bashkuara.
Kjo nuk do të thotë se nuk do të ketë fare tarifa për produktet farmaceutike, pasi SHBA-të po kryejnë ende një hetim mbi produktet farmaceutike të importuara për të vlerësuar nëse ato kërcënojnë sigurinë kombëtare të SHBA-së, shkruan Euronews, transmeton Gazeta Shneta.
Për këtë arsye, produktet farmaceutike teknikisht u përjashtuan nga marrëveshja formale e djeshme, konfirmojnë disa burime të BE-së, pasi SHBA-të nuk mund të angazhoheshin për asnjë vendim mbi ndryshimet e tarifave, të cilat do të vijnë vetëm pas përfundimit të këtij procesi.
Megjithatë, nëse tarifat vendosen pas hetimit, BE pret që SHBA-të—nën Presidentin Trump—të respektojnë mirëkuptimin joformal të arritur gjatë negociatave.
Kjo përfshin një kufizim prej 15% në tarifa, të cilat BE i konsideron “gjithëpërfshirëse”, që do të thotë se duhet të zbatohen edhe për produktet që janë ende nën hetim, siç janë produktet farmaceutike dhe gjysmëpërçuesit.
“Unë besoj se ky angazhim do të nderohet dhe respektohet edhe në këtë rast”, tha Komisioneri i Tregtisë i BE-së, Maroš Šefčovič, gjatë një konference për shtyp pas marrëveshjes.
Pra, çfarë ndodh pas 1 gushtit?
Në afat të shkurtër, asgjë nuk do të ndryshojë.
Pavarësisht raporteve të mëparshme që sugjeronin se SHBA-të do të vendosnin një tarifë prej 15% edhe për produktet farmaceutike, në përputhje me shumicën e mallrave të BE-së, kjo nuk pritet të ndodhë menjëherë.
“Nuk do të ketë tarifa për produktet farmaceutike këtë të premte”, sqaroi një zyrtar i lartë i BE-së që mori pjesë në negociatat me Presidentin Trump në Skoci.
Shumica e produkteve farmaceutike të tregtuara midis BE-së dhe SHBA-së aktualisht përfitojnë nga një normë tarifore 0% sipas kuadrit të Kombit Më të Favorizuar (MFN). Kjo është në përputhje me marrëveshjet e mëparshme tregtare SHBA-BE dhe angazhimet e Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT).
Si rezultat, eksportet farmaceutike të BE-së nuk janë përballur me barriera tarifore kur hyjnë në tregun amerikan – një kusht që mbeti i pandryshuar edhe pas të ashtuquajturës “Dita e Çlirimit” të Trump, kur ai njoftoi vendosjen e tarifave të përgjithshme mbi mallrat.
Por tarifat mbi produktet farmaceutike pritet të vijnë në një moment.
Pasiguria kryesore sillet rreth hetimit të vazhdueshëm të Seksionit 232 që po kryhet nga administrata Trump.
Ky hetim, i autorizuar sipas Aktit të Zgjerimit të Tregtisë të vitit 1962, synon të vlerësojë nëse importet e produkteve farmaceutike (dhe produkteve të tjera si gjysmëpërçuesit) kërcënojnë sigurinë kombëtare të SHBA-së.
Përfundimet e hetimit mund të çojnë në veprime të njëanshme nga SHBA-ja, duke përfshirë tarifa më të larta ose kufizime importi, pavarësisht nga marrëveshja më e gjerë tregtare e arritur dje.
“[Gjatë bisedimeve] Presidenti Trump donte ta bënte të qartë se ata ende kanë liri të plotë për të përfunduar 232 hetimet dhe për të zgjedhur çdo masë politike si rezultat i kësaj”, tha një tjetër negociator i BE-së.
Ndërsa zyrtarët e BE-së nuk mund ta parashikojnë rezultatin e hetimit amerikan, ata besojnë se ai është drejt përfundimit.
“Këto janë dy hetime – farmaceutikët dhe gjysmëpërçuesit – që janë shumë afër përfundimit”, vuri në dukje një zyrtar.
Nëse SHBA-të vendosin tarifa pas hetimit, BE-ja pret që këto të kufizohen në 15% për të dy sektorët, në përputhje me mirëkuptimin politik të arritur gjatë bisedimeve tregtare.
Strategjia e BE-së është e qartë: edhe pse Trump nuk mundi të angazhohej ligjërisht dje për tarifa mbi produktet farmaceutike ndërsa hetimi është në vazhdim, BE këmbënguli në një kufi prej 15% në të gjithë sektorët, pa përjashtime për produktet farmaceutike.
Një zyrtar i lartë i BE-së shtoi se ky mirëkuptim mbështetet nga një angazhim më i gjerë politik, duke përfshirë investimet e planifikuara nga kompanitë farmaceutike në SHBA dhe presionin nga industria në të dyja anët e Atlantikut për të bashkëpunuar më ngushtë.
“Ekziston një kuptim i qartë se investimet, integrimi i zinxhirit të furnizimit dhe përpjekjet e përbashkëta të kërkim-zhvillimit duhet të bien nën regjimin special prej 15%”, shpjegoi zyrtari.
Megjithatë, BE-ja pranon se ky nuk është ende një angazhim ligjërisht i detyrueshëm.
“A është ky një angazhim ligjor? Jo, jo në këtë fazë. Kjo do të duhet të vijë përmes një urdhri ekzekutiv sapo SHBA-të të përfundojnë hetimin e tyre”, vazhdoi burimi.
Për momentin, si produktet farmaceutike ashtu edhe ato gjysmëpërçuese mbeten me tarifa doganore zero. Nuk do të ketë ndryshime më 1 gusht, por kjo mund të ndryshojë sapo SHBA-të të përfundojnë hetimin e tyre sipas Seksionit 232./Gazeta Shneta/