Inteligjenca artificiale ka shpikur dy antibiotikë të rinj potencialë që mund të vrasin gonorrenë rezistente ndaj ilaçeve dhe MRSA-në, kanë zbuluar studiuesit.
Ilaçet u projektuan atom pas atomi nga inteligjenca artificiale dhe i vranë superbakteret në testet laboratorike dhe në kafshë.
Të dy përbërësit ende kanë nevojë për vite të tëra përsosjeje dhe provash klinike përpara se të mund të përshkruhen.
Por ekipi i Institutit të Teknologjisë të Masaçusetsit (MIT) që qëndron pas kësaj thotë se inteligjenca artificiale mund të fillojë një “epokën e dytë të artë” në zbulimin e antibiotikëve.
Antibiotikët vrasin bakteret, por infeksionet që i rezistojnë trajtimit tani po shkaktojnë më shumë se një milion vdekje në vit, shkruan BBC, transmeton Gazeta Shneta.
Përdorimi i tepërt i antibiotikëve ka ndihmuar bakteret të evoluojnë për të shmangur efektet e barnave dhe ka pasur mungesë të antibiotikëve të rinj për dekada të tëra.
Studiuesit kanë përdorur më parë inteligjencën artificiale për të shqyrtuar mijëra kimikate të njohura, në një përpjekje për të identifikuar ato që kanë potencial të bëhen antibiotikë të rinj.
Tani, ekipi i MIT ka shkuar një hap më tej duke përdorur inteligjencën artificiale gjeneruese për të hartuar antibiotikë në radhë të parë për infeksionin seksualisht të transmetueshëm gonorre dhe për MRSA-në potencialisht vdekjeprurëse (Staphylococcus aureus rezistent ndaj meticilinës).
Studimi i tyre, i botuar në revistën Cell, shqyrtoi 36 milionë komponime, përfshirë ato që ose nuk ekzistojnë ose nuk janë zbuluar ende.
Shkencëtarët e trajnuan inteligjencën artificiale duke i dhënë asaj strukturën kimike të përbërjeve të njohura, së bashku me të dhëna nëse ato ngadalësojnë rritjen e specieve të ndryshme të baktereve.
Inteligjenca Artificiale më pas mëson se si bakteret preken nga struktura të ndryshme molekulare, të ndërtuara nga atome të tilla si karboni, oksigjeni, hidrogjeni dhe azoti.
Pastaj u provuan dy qasje për të hartuar antibiotikë të rinj me inteligjencën artificiale. E para identifikoi një pikënisje premtuese duke kërkuar në një bibliotekë me miliona fragmente kimike, me madhësi tetë deri në 19 atome, dhe duke i ndërtuar prej andej. E dyta i dha inteligjencës artificiale liri veprimi që nga fillimi.
Procesi i projektimit hoqi gjithashtu çdo gjë që dukej shumë e ngjashme me antibiotikët aktualë. Gjithashtu u përpoq të sigurohej që ata po shpiknin ilaçe në vend të sapunit dhe të filtronte çdo gjë që parashikohej të ishte toksike për njerëzit.
Shkencëtarët përdorën inteligjencën artificiale për të krijuar antibiotikë për gonorrenë dhe MRSA-në, një lloj bakterie që jeton pa rrezik në lëkurë, por mund të shkaktojë një infeksion serioz nëse hyn në trup.
Pasi u prodhuan, modelet kryesore u testuan në baktere në laborator dhe në minj të infektuar, duke rezultuar në dy ilaçe të reja potenciale.
“Jemi të entuziazmuar sepse tregojmë se inteligjenca artificiale gjeneruese mund të përdoret për të hartuar antibiotikë krejtësisht të rinj”, tha profesor James Collins nga MIT.
“IA mund të na mundësojë të krijojmë molekula, me çmim të lirë dhe të shpejtë, dhe në këtë mënyrë, të zgjerojmë arsenalin tonë dhe të na japë një avantazh të vërtetë në betejën e zgjuarsisë sonë kundër gjeneve të superbaktereve”, tha ai.
Megjithatë, ato nuk janë gati për prova klinike dhe ilaçet do të kërkojnë rafinim – që vlerësohet se do të zgjasë edhe një deri në dy vjet – përpara se të fillojë procesi i gjatë i testimit të tyre te njerëzit.
Dr. Andrew Edwards, nga Iniciativa Fleming dhe Kolegji Imperial i Londrës, tha se puna ishte “shumë domethënëse” me “potencial të jashtëzakonshëm” sepse “demonstron një qasje të re për identifikimin e antibiotikëve të rinj”.
Por ai shtoi: “Ndërsa inteligjenca artificiale premton të përmirësojë ndjeshëm zbulimin dhe zhvillimin e barnave, ne ende duhet të bëjmë përpjekje të mëdha kur bëhet fjalë për testimin e sigurisë dhe efikasitetit”.
Ky mund të jetë një proces i gjatë dhe i kushtueshëm pa asnjë garanci se ilaçet eksperimentale do t’u përshkruhen pacientëve në fund.
Disa po bëjnë thirrje për përmirësim në përgjithësi të zbulimit të barnave me anë të inteligjencës artificiale. Profesor Collins thotë se “na duhen modele më të mira” që shkojnë përtej performancës së mirë të barnave në laborator, drejt modeleve që janë një parashikues më i mirë i efektivitetit të tyre në trup.
Ekziston gjithashtu një problem me sa sfiduese janë për t’u prodhuar dizajnet e inteligjencës artificiale. Nga 80 trajtimet kryesore të gonorresë të dizajnuara në teori, vetëm dy u sintetizuan për të krijuar ilaçe.
Profesori Chris Dowson, në Universitetin e Warwick, tha se studimi ishte “i mirë” dhe tregoi se inteligjenca artificiale ishte një “hap i rëndësishëm përpara si një mjet për zbulimin e antibiotikëve për të zbutur shfaqjen e rezistencës”.
Megjithatë, shpjegon ai, ekziston edhe një problem ekonomik që përfshin infeksionet rezistente ndaj ilaçeve – “si i prodhon ilaçet që nuk kanë vlerë tregtare?”.
Nëse do të shpikej një antibiotik i ri, atëherë idealisht do ta përdornit sa më pak të ishte e mundur për të ruajtur efektivitetin e tij, duke e bërë të vështirë për këdo që të nxjerrë fitim./Gazeta Shneta/