Qelizat e gjakut të njeriut që u dërguan në hapësirë filluan të humbisnin aftësinë e tyre për të krijuar qeliza të reja të shëndetshme, në një shenjë të plakjes së përshpejtuar, zbuloi studimi.
Të shkosh në hapësirë mund të përshpejtojë plakjen biologjike, sipas një studimi të ri që gjurmoi ndryshimet në qelizat staminale njerëzore gjatë katër misioneve në hapësirë.
Studimi, i cili u mbështet nga agjencia amerikane hapësinore NASA, zbuloi se qelizat e gjakut që u dërguan në hapësirë humbën një pjesë të aftësisë së tyre për të krijuar qeliza të reja të shëndetshme dhe filluan të shfaqnin dëmtime gjenetike, të dyja shenja të plakjes së përshpejtuar.
“Hapësira është testi përfundimtar i stresit për trupin e njeriut”, tha Dr. Catriona Jamieson, një nga autoret e studimit dhe drejtoreshë e Institutit të Qelizave Staminale Sanford në Universitetin e Kalifornisë, San Diego, në Shtetet e Bashkuara.
Ekipi i Jamieson përdori mjete imazherie të mundësuara nga inteligjenca artificiale (IA) për të ndjekur ndryshimet në kohë reale në qelizat njerëzore të kultivuara që u dërguan në katër misione SpaceX në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor (ISS), shkruan Euronews, transmeton Gazeta Shneta.
Ata përdorën qeliza burimore hematopoietike dhe qeliza paraardhëse (HSPC), të cilat janë përgjegjëse për prodhimin e qelizave të gjakut, duke i bërë ato thelbësore për shëndetin e njeriut, përfshirë funksionin e sistemit imunitar.
Kur këto qeliza qëndruan në hapësirë për 32 deri në 45 ditë, ato filluan të humbisnin aftësinë e tyre për të krijuar qeliza të reja të shëndetshme, zbuloi studimi. Shenjat e erozionit molekular, për shembull dëmtimi i ADN-së dhe telomeret më të shkurtra, bëhen gjithashtu më të dukshme.
“Këto gjetje janë jashtëzakonisht të rëndësishme sepse tregojnë se faktorët stresues të hapësirës – si mikrograviteti dhe rrezatimi kozmik galaktik – mund të përshpejtojnë plakjen molekulare të qelizave staminale të gjakut”, tha Jamieson.
Veçanërisht, kur këto qeliza u kthyen në Tokë dhe u vendosën në një mjedis më të shëndetshëm, disa nga dëmet filluan të përmbysen, sipas studimit, i cili u botua në revistën Cell Stem Cell.
Gjetjet nënvizojnë nevojën për masa të reja për të mbrojtur shëndetin e astronautëve gjatë misioneve të zgjatura hapësinore, thanë studiuesit.
Ata tani planifikojnë të studiojnë nëse të njëjtat ndryshime molekulare gjenden te astronautët realë gjatë misioneve hapësinore, me qëllim identifikimin e antidoteve mjekësore ose gjenetike që mund të ndihmojnë në mbrojtjen e shëndetit të njeriut.
“Kuptimi i këtyre ndryshimeve jo vetëm që na informon se si i mbrojmë astronautët gjatë misioneve afatgjata, por gjithashtu na ndihmon të modelojmë plakjen njerëzore dhe sëmundjet si kanceri këtu në Tokë”, tha Jamieson.
“Kjo është njohuri thelbësore ndërsa hyjmë në një epokë të re të udhëtimit komercial hapësinor dhe kërkimit në orbitën e ulët të Tokës”./Gazeta Shneta/