Një vaksinë parandaluese e HIV-it, e cila jepet dy herë në vit, do të jetë e disponueshme me kosto të ulët në 120 vende me të ardhura të ulëta duke filluar nga viti 2027.
Ilaçi, i njohur si lenacapavir, është cilësuar si një përparim mjekësor që mund të ndryshojë trajektoren e epidemisë globale të HIV-it, e cila prek rreth 40.8 milionë njerëz në të gjithë botën.
Sipas marrëveshjes së re, një version gjenerik i vaksinës së lenacapavir do të jetë i disponueshëm për 40 dollarë (34 euro) në vit – i njëjti çmim si versioni oral më i përdorur i ilaçit, i cili duhet të merret çdo ditë, sipas Unitaid, e cila punon për të përmirësuar aksesin në ilaçe në vendet me të ardhura të ulëta.
Plani mund të ndihmojë në rritjen e aksesit në ilaç në një kohë kur vendet e pasura kanë shkurtuar buxhetet e tyre globale shëndetësore dhe e ardhmja e programeve kryesore të HIV-it, siç është Plani i Emergjencës i Presidentit të SHBA-së për Ndihmën ndaj AIDS-it (PEPFAR), është e pasigurt.
Marrëveshja erdhi vetëm disa javë pasi Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) miratoi ilaçin, i cili është autorizuar edhe nga Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA).
“Është ndoshta një nga kohët më të shpejta që kemi qenë në gjendje të sjellim në treg produkte gjenerike”, tha për Euronews Health Jessica Burry, një oficere teknike në ekipin e strategjisë së Unitaid.
Dhe ne e dimë se më shumë barna gjenerike në treg do të thotë konkurrencë dhe ulje e çmimeve”, shtoi ajo.
Çmimi fillestar i trajtimit do të jetë pak më i lartë. Kur një pacient merr injeksionin e parë të lenacapavir, ai duhet të marrë gjithashtu dy tableta orale atë ditë dhe dy tableta ditën tjetër – me një kosto prej 16.80 dollarësh (rreth 14 euro) – për t’u siguruar që mbrohet shpejt nga HIV.
Pa pilulat, do të duheshin disa javë që mbrojtja e injeksionit të vepronte plotësisht, tha Burry. Pacientët nuk do të kenë nevojë të marrin pilulat kur të kthehen çdo gjashtë muaj për injeksionin e tyre të radhës.
Lenacapvir është një formë e profilaksisë para ekspozimit (PrEP), e cila funksionon duke parandaluar virusin të replikohet dhe përhapet brenda trupit. Ai zvogëlon rrezikun e marrjes së HIV si tek të rriturit ashtu edhe tek adoleshentët.
Kompania farmaceutike Gilead prodhon versionin e injektueshëm, dy herë në vit, i cili u konsiderua si një nga përparimet më të mëdha mjekësore të vitit 2024.
Një kurë vjetore e ilaçit kushton më shumë se 28,000 dollarë (rreth 24,000 euro) për person në vendet e pasura, sipas Unitaid, e cila merr fonde nga Franca, Spanja, Portugalia, Mbretëria e Bashkuar dhe Bashkimi Evropian, ndër të tjera.
Gilead kishte njoftuar tashmë planet për t’ua ofruar ilaçin deri në dy milionë njerëzve në vendet me të ardhura të ulëta me një çmim më të ulët, dhe ra dakord vitin e kaluar të lejojë gjashtë prodhues gjenerikë të furnizojnë lenacapavir në 120 vende me të ardhura të ulëta.
Unitaid punoi me Laboratorët e Dr Reddy-t – një nga prodhuesit më të mëdhenj të barnave gjenerike në botë – si dhe me Iniciativën Clinton Health Access (CHAI) dhe Institutin Wits Reproductive Health and HIV (Wits RHI) për të përcaktuar logjistikën dhe afatet kohore.
Burry tha se pret që donatorët kryesorë të shëndetësisë, siç është Fondi Global për të Luftuar AIDS-in, Tuberkulozin dhe Malarien, të mbulojnë kostot fillestare të lenacapavir-it në disa vende në zhvillim, ndërsa të tjerët do të paguajnë drejtpërdrejt për ilaçin.
Kërkesa është tashmë e fortë në pjesë të Afrikës Sub-Sahariane me një barrë të lartë të HIV-it, tha Burry.
“Ana tjetër e medaljes është krijimi i kërkesës dhe puna për t’u siguruar që komunitetet janë të vetëdijshme dhe për të pasur njohuri mbi trajtimin” dhe udhëzime të përditësuara qeveritare për lenacapavirin, tha Burry.
Ajo tha se Unitaid po punon gjithashtu për të përmirësuar aksesin në lenacapavir me kosto të ulët në vendet me të ardhura të mesme që nuk bien nën marrëveshjen e Gilead. Kjo përfshin Brazilin, ku infeksionet e reja të HIV-it po rriten edhe ndërsa vdekjet e lidhura me AIDS-in bien./Gazeta Shneta/