Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë përfunduar tërheqjen e tyre nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (WHO), duke e bërë këtë vendimin efektiv këtë javë. Ky është hera e parë në histori që SHBA largohet nga WHO, organizata kryesore e Kombeve të Bashkuara për koordinimin global të shëndetit.
Vendimi filloi një vit më parë, kur presidenti Donald Trump njoftoi urdhrin ekzekutiv për të nisur procesin e largimit. Sipas ligjit amerikan, një njoftim njëvjeçar duhet të jepet përpara se largimi të bëhet zyrtar, dhe afati skadoi më 22 janar 2026, shkruan Reuters, transmeton Gazeta Shneta.
Zyrtarët amerikanë thanë se WHO nuk arriti të menaxhonte në mënyrë efektive krizën globale të COVID‑19 dhe se organizata ishte e ndikuar politikisht nga disa vende anëtare.
SHBA argumentoi se largimi është një mënyrë për të mbrojtur interesat kombëtare dhe për të siguruar një menaxhim më të drejtpërdrejtë të çështjeve shëndetësore me vende të tjera, pa mbështetje nga organizata multilaterale. Shtëpia e Bardhë njoftoi gjithashtu se financimi i SHBA për WHO është ndërprerë, dhe se stafi amerikan është tërhequr plotësisht nga programet dhe zyrat e organizatës.
SHBA ka qenë kontributori më i madh i WHO, duke siguruar rreth 18% të buxhetit total vjetor të organizatës. Largimi ka shkaktuar një krizë buxhetore, duke detyruar WHO të zvogëlojë disa programe dhe të ulë gjysmën e stafit drejtues në sektorë të ndryshëm.
Ekspertët paralajmërojnë se bashkëpunimi global mund të dobësohet, gjë që rrit rrezikun për reagim të ngadaltë ndaj epidemive dhe emergjencave të tjera shëndetësore.
Tedros Adhanom Ghebreyesus, Drejtori i Përgjithshëm i WHO, tha se vendimi është shqetësues për bashkëpunimin global në shëndetësi. Ai shtoi se bashkëpunimi i SHBA është i nevojshëm për programet e vaksinimit dhe parandalimit të sëmundjeve në vendet më të varfra.
Disa ekspertë, përfshirë udhëheqës të Fondacionit Gates, paralajmëruan se efektet e largimit mund të jenë afatgjata, duke përfshirë shtimin e barrierave për shpërndarjen e vaksinave dhe reagimin ndaj emergjencave globale shëndetësore.
Edhe pse ShBA-ja ka dalë nga WHO, zyrtarët amerikanë njoftuan se vendi do të vazhdojë të punojë drejtpërdrejt me vende të tjera dhe organizata joqeveritare për të adresuar sfidat shëndetësore globale. Megjithatë, shumë analistë besojnë se bashkëpunimet bilaterale nuk mund të zëvendësojnë rolin e WHO në emergjencat globale shëndetësore.
Ky vendim historik ka tronditur komunitetin ndërkombëtar të shëndetit dhe ka hapur diskutime mbi të ardhmen e bashkëpunimit global për parandalimin dhe reagimin ndaj krizave shëndetësore. /Gazeta Shneta/