Një deklaratë e re shkencore e Shoqatës Amerikane të Zemrës (American Heart Association) thekson rëndësinë e parandalimit dhe trajtimit të goditjeve cerebrale (stroke) gjatë dhe pas shtatzënisë, një problem i rrallë por potencialisht kërcënues për jetën e nënës dhe të foshnjës.
Sipas të dhënave, stroke ndodh në rreth 20–40 nga çdo 100,000 shtatzëni dhe përbën 4–6% të vdekjeve të lidhura me shtatzëninë në SHBA.
Shkaktarët kryesorë përfshijnë hipertensionin kronik, diabetin, obezitetin, migrenat me aurë, çrregullime të mpiksjes së gjakut, si dhe çrregullime të tjera të zemrës dhe enëve të gjakut. Gratë mbi 35 vjeç, ato me hipertension gjatë shtatzënisë dhe minoritetet etnike janë në rrezik më të lartë.
Ekspertët rekomandojnë kontroll të rreptë të presionit të gjakut dhe adoptimin e një jetese të shëndetshme para dhe gjatë shtatzënisë, duke përfshirë dietë të balancuar, aktivitet fizik të rregullt dhe ndalimin e duhanit. Përdorimi i aspirinit me dozë të ulët tek gratë me rrezik të lartë mund të ulë ndjeshëm mundësinë e preeklampsisë.
Simptomat si dhimbje e fortë koke, mpirje ose dobësi në njërën anë të trupit, veçanërisht në kombinim me presion të lartë gjaku, kërkojnë vlerësim të menjëhershëm. Imaginët si CT dhe MRI janë të sigurta për gratë shtatzëna dhe mundësojnë diagnostikim të shpejtë. Trajtimet, duke përfshirë medikamentet anti-mpiksje dhe trombektominë mekanike, janë të mundshme edhe gjatë shtatzënisë.
Gratë që kalojnë stroke gjatë ose pas shtatzënisë kanë nevoja të veçanta, duke përfshirë rehabilitim multidisiplinar, trajtim të lodhjes, ankthit dhe depresionit, si dhe mbështetje për kujdesin e foshnjës. Bashkëpunimi i familjes dhe rrjeteve mbështetëse është kyç për rikuperim dhe shëndet afatgjatë.
Dr. Eliza Miller, autore e deklaratës dhe eksperte e neurologjisë për gratë, tha: “Bebet varen nga mirëqenia e nënave të tyre. Mbështetja emocionale dhe praktike pas stroke është thelbësore që nënat të shërohen dhe familjet të lulëzojnë.”