Vetëm 14 përqind e qyteteve në të gjithë botën thithin ajër të sigurt, një rënie nga 17 përqind në vitin e kaluar.
Kompania zvicerane e monitorimit të ndotjes IQAir analizoi të dhënat nga 9,446 qytete në 143 vende, rajone dhe territore, për Raportin e saj të sapo publikuar Botëror të Cilësisë së Ajrit 2025.
Ai zbuloi se cilësia e ajrit po përkeqësohet globalisht, kryesisht për shkak të ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu.
Tymi i zjarreve në pyje, në veçanti, shkaktoi cilësi të dobët të ajrit në vitin 2025, së bashku me stuhitë e pluhurit dhe ngjarje të tjera ekstreme të motit të intensifikuara nga djegia e lëndëve djegëse fosile.
Në vitin më të keq të zjarreve në BE, zjarret përfshinë Evropën, duke arritur kulmin e tyre rekord në gusht kur shkatërruan fermat, pyjet dhe shtëpitë.
Moti ekstrem shkaktoi të paktën 43 miliardë euro në humbje ekonomike afatshkurtra në të gjithë kontinentin, të nxitura nga valët vdekjeprurëse të nxehtësisë, përmbytjet dhe thatësirat.
OBSH-ja përcakton kufij të sigurt për PM2.5 ose lëndën e imët grimcore për shkak të rreziqeve të tyre shëndetësore.
Madhësia e tyre e vogël – më pak se 2.5 mikrometra në diametër – do të thotë që këto grimca të vogla, të thithshme PM 2.5 mund të udhëtojnë thellë në mushkëri dhe të hyjnë në qarkullimin e gjakut.
Ato janë lidhur me probleme të frymëmarrjes, sëmundje kardiovaskulare dhe sëmundje afatgjata si kanceri.
Dhe kështu, siç theksohet më tej, vetëm tri vende evropiane tani bien brenda udhëzimeve të sigurta.
Kush në Evropë ka cilësinë më të mirë dhe më të keqe të ajrit?
Në Evropë, Andorra, Estonia dhe Islanda janë të vetmet vende që përmbushën udhëzimin vjetor të OBSH-së për PM2.5 – 5 mikrogramë për metër kub (µg/m³) – në vitin 2025.
Ato janë midis vetëm 13 vendeve dhe territoreve në nivel global që mbetën brenda kufijve të sigurt.
Të tjerat përfshinin ndër tjerash edhe Australinë, Barbadosin, Grenadën, Panamanë dhe Porto Rikon.
Kjo do të thotë se 130 nga 143 vendet e mbuluara – ose 91 përqind – nuk përmbushën udhëzimet e sigurta.
Pesë vendet më të ndotura ishin Pakistani (67.3 µg/m³), Bangladeshi (66.1 µg/m³), Taxhikistani (57.3 µg/m³), Çadi (53.6 µg/m³) dhe Republika Demokratike e Kongos (50.2 µg/m³).
Ndërkohë, në listën me 25 qytetet më të ndotura në botë ndodhen ato në Indi, Pakistan dhe Kinë, ku India ka tre nga katër më të ndoturat – përfshirë edhe vendin e parë.
Kush ka ndotjen më të keqe të ajrit në Evropë?
Në të gjithë Evropën në vitin 2025, 23 vende regjistruan rritje në përqendrimet mesatare vjetore të PM2.5, 18 regjistruan ulje dhe një u shtua rishtas.
Ndotja nga PM2.5 u rrit me më shumë se 30 përqind në Zvicër dhe Greqi për shkak të tymit të zjarreve nga pluhuri i Amerikës së Veriut dhe Saharasë nga Afrika.
Malta regjistroi uljen më të madhe me gati 24 përqind.
Kjo është pjesërisht falë përpjekjeve të gjata për të zhvendosur prodhimin e energjisë nga nafta drejt burimeve të rinovueshme, si dhe politikave që synojnë emetimet e trafikut.
IQAir gjithashtu paraqet renditje të drejtpërdrejta, të cilat përdorin monitorim të cilësisë së ajrit në kohë reale.
Në kohën e shkrimit të këtij artikulli, Parisi ishte në pesë qytetet më të ndotura në nivel global, së bashku me Pekinin, Dakën, Wuhanin dhe Seulin. Londra ishte gjithashtu në 10 vendet e para.
Të enjten e kaluar (19 mars), Shërbimi i Monitorimit të Atmosferës Copernicus (CAMS) i BE-së paralajmëroi për nivele të larta të ndotjes PM2.5 në Evropë, të nxitura nga emetimet sezonale të amoniakut bujqësor nga plehrat, rritja e përqendrimeve të caktuara të polenit dhe kushtet e motit.
Ndotja në sfond nga djegia e lëndëve djegëse fosile – veçanërisht në pjesë të Evropës Lindore dhe Ballkanit – gjithashtu kontribuon vazhdimisht në cilësinë e dobët të ajrit, tha Copernicus