Ndotja e ajrit konsiderohet nga komuniteti shkencor dhe shëndetësor si një nga rreziqet më të mëdha mjedisore për shëndetin e njeriut në shekullin XXI.
Sipas World Health Organization, ekspozimi ndaj ajrit të ndotur shkakton miliona vdekje të parakohshme çdo vit në mbarë botën, duke e renditur atë ndër faktorët kryesorë të rrezikut për sëmundjet jo të transmetueshme, transmeton Gazeta Shneta.
Organizata thekson se ndotja e ajrit nuk është një problem i kufizuar vetëm në qytetet e mëdha industriale, por prek pothuajse çdo rajon të botës, veçanërisht zonat me zhvillim të shpejtë urban dhe infrastrukturë të pamjaftueshme mjedisore.
Njerëzit që jetojnë në këto zona shpesh ekspozohen çdo ditë ndaj niveleve të larta të ndotësve pa e kuptuar rrezikun e drejtpërdrejtë që kjo sjell për shëndetin e tyre.
Një nga komponentët më të rrezikshëm të ndotjes së ajrit janë grimcat e imta PM2.5, të cilat janë aq të vogla sa mund të depërtojnë thellë në mushkëri dhe të kalojnë në qarkullimin e gjakut.
Këto grimca prodhohen kryesisht nga djegia e karburanteve fosile, trafiku rrugor, termocentralet dhe aktivitetet industriale. Sipas ekspertëve të shëndetit publik, ekspozimi afatgjatë ndaj tyre lidhet ngushtë me dëmtime serioze të organeve vitale.
Studimet epidemiologjike tregojnë se ndotja e ajrit rrit rrezikun për sëmundje të zemrës, goditje në tru, kancer të mushkërive dhe sëmundje kronike të frymëmarrjes si astma dhe bronkiti kronik. Për më tepër, ka prova në rritje që tregojnë se ajo mund të ndikojë edhe në sistemin nervor, duke ndikuar në zhvillimin kognitiv te fëmijët dhe në rritjen e rrezikut për rënie të funksioneve mendore te të moshuarit.
Fëmijët, gratë shtatzëna dhe personat e moshuar konsiderohen grupet më të rrezikuara, pasi organizmi i tyre është më i ndjeshëm ndaj ndotësve të ajrit. Në shumë raste, ekspozimi i hershëm në jetë mund të ketë pasoja afatgjata në zhvillimin e mushkërive dhe sistemit imunitar.
World Health Organization gjithashtu paralajmëron se shumica e popullsisë globale jeton në zona ku cilësia e ajrit nuk përmbush standardet e rekomanduara. Kjo situatë është veçanërisht shqetësuese në vendet me urbanizim të shpejtë, ku rritja e trafikut dhe industrisë nuk shoqërohet gjithmonë me masa të mjaftueshme mbrojtëse mjedisore.
Për të adresuar këtë krizë, ekspertët dhe organizatat ndërkombëtare kërkojnë masa urgjente dhe të koordinuara. Këto përfshijnë reduktimin e varësisë nga lëndët djegëse fosile, investime në transport publik të pastër, zgjerim të përdorimit të energjisë së rinovueshme dhe forcim të standardeve të emetimeve industriale. Po ashtu, monitorimi i vazhdueshëm i cilësisë së ajrit konsiderohet thelbësor për identifikimin dhe menaxhimin e zonave me rrezik të lartë. /Gazeta Shneta/