Edhe pse e hëna e tretë e janarit njihet shpesh si “Blue Monday”, dita më e trishtuar e vitit, ekspertët theksojnë se nuk ka prova shkencore që e mbështesin këtë pretendim.
Megjithatë, dimri mbetet një periudhë sfiduese për shëndetin mendor të shumë njerëzve, për shkak të mungesës së dritës së diellit, motit të ftohtë dhe reduktimit të aktiviteteve sociale.
Termi “Blue Monday” u krijua në vitin 2005 nga psikologu Cliff Arnall për një kompani turistike në Mbretërinë e Bashkuar, si pjesë e një fushate promovuese për pushime dimërore.
Formula e përdorur për ta përcaktuar këtë ditë nuk ka bazë shkencore dhe nuk njihet nga komuniteti akademik.
Ekspertët flasin më tepër për një “sezon blu” gjatë vjeshtës së vonë dhe dimrit, kur shumë njerëz përjetojnë të ashtuquajturat “winter blues” – një rënie e përkohshme e humorit dhe energjisë.
Në këtë periudhë, shënohet edhe rritje e rasteve me Çrregullim Afektiv Sezonal (SAD), një formë depresioni që lidhet me ndryshimet sezonale dhe zakonisht shfaqet në muajt e ftohtë, duke u zbutur në pranverë.
Simptomat e SAD përfshijnë humor të ulët të vazhdueshëm, lodhje, vështirësi në përqendrim dhe gjumë, si dhe humbje interesi për aktivitetet e përditshme.
Sipas ekspertëve, mungesa e dritës së diellit ndikon në nivelet e serotoninës dhe melatoninës, hormone që rregullojnë humorin dhe energjinë.
Sipas specialistëve të mirëqenies mendore, përballimi i mërzisë së dimrit nuk kërkon ndryshime drastike, por hapa të vegjël dhe të qëndrueshëm. Aktiviteti fizik i rregullt, edhe për vetëm 20 minuta në ditë, mund të ndihmojë në përmirësimin e humorit dhe rritjen e energjisë, veçanërisht nëse kryhet në ambiente të hapura.
Po ashtu, ekspozimi ndaj dritës natyrale, edhe në ditët me diell të kufizuar, ndihmon në rregullimin e ritmit biologjik. Ekspertët rekomandojnë të shfrytëzohet maksimalisht drita e ditës dhe, në raste të caktuara, përdorimi i terapisë me dritë.
Një rol të rëndësishëm luan edhe gjumi cilësor. Mbajtja e një orari të rregullt gjumi dhe shmangia e fjetjes së tepërt gjatë ditës janë thelbësore për ruajtjen e energjisë dhe humorit të qëndrueshëm.
Ndërkohë, ruajtja e lidhjeve sociale konsiderohet po aq e rëndësishme. Kontakti me familjen dhe miqtë, qoftë edhe përmes një telefonate apo takimi të shkurtër, mund të ndihmojë në uljen e ndjenjës së izolimit që shpesh shoqëron muajt e dimrit.
Ekspertët theksojnë se, edhe pse “Blue Monday” nuk është një ditë reale në aspektin shkencor, kujdesi për shëndetin mendor gjatë dimrit është i domosdoshëm për mirëqenie afatgjatë.