Studiuesit thonë se inteligjenca artificiale mund të përdoret për të analizuar regjistrime të shkurtra zëri për të identifikuar anomalitë në palosjet vokale, duke filluar nga nyjet e padëmshme deri te shenjat e para të kancerit të laringut.
Një regjistrim i thjeshtë zëri një ditë mund t’i ndihmojë mjekët të dallojnë shenjat e hershme të kancerit të fytit, sipas një studimi të ri.
Në një studim, shkencëtarët zbuluan se inteligjenca artificiale (IA) mund të zbulojë potencialisht rritje anormale në kordat vokale, nga nyjet beninje deri te kanceri i laringut në fazën e hershme, duke analizuar regjistrime të shkurtra zëri.
Gjetjet mund të mbështesin përpjekjet për të gjetur një mënyrë më të lehtë dhe më të shpejtë për të diagnostikuar lezionet kancerogjene në kordat vokale, të njohura edhe si palosje, shkruan Euronews, transmeton Gazeta Shneta.
“Me këtë grup të dhënash ne mund të përdorim biomarkues vokalë për të dalluar zërat e pacientëve me lezione të palosjeve vokale nga ata pa lezione të tilla”, tha Phillip Jenkins, autori kryesor i studimit.
Kanceri i kutisë së zërit, ose laringut, prek më shumë se një milion njerëz në mbarë botën dhe vret afërsisht 100,000 çdo vit. Është kanceri i 20-të më i zakonshëm në botë.
Pirja e duhanit, përdorimi i alkoolit dhe lloje të caktuara të HPV (papillomavirusit njerëzor) janë faktorë kryesorë rreziku, dhe shkalla e mbijetesës varion nga rreth 35 përqind në 90 përqind në varësi të sa herët diagnostikohet sëmundja, sipas Cancer Research UK.
Një nga shenjat më të zakonshme paralajmëruese për kancerin e laringut është ngjirja e zërit ose ndryshimet në zë që zgjasin më shumë se tre javë. Simptoma të tjera përfshijnë dhimbje të vazhdueshme të fytit ose kollë, vështirësi ose dhimbje gjatë gëlltitjes, një gungë në qafë ose fyt dhe dhimbje veshi.
Zbulimi i hershëm i kancerit të laringut është thelbësor sepse përmirëson ndjeshëm shkallën e mbijetesës dhe rezultatet e trajtimit.
Megjithatë, metodat aktuale diagnostikuese, duke përfshirë endoskopitë dhe biopsitë nazale, janë invazive, të pakëndshme dhe shpesh të ngadalta, duke kërkuar pajisje dhe ekspertizë të specializuara që shumë pacientë e kanë të vështirë t’i aksesojnë shpejt.
Zhvillimi i një mjeti të thjeshtë për të identifikuar shenjat e hershme të anomalive të kordave vokale përmes një regjistrimi të shpejtë zëri mund të transformojë mënyrën se si zbulohet kanceri i fytit – duke e bërë atë më të shpejtë, më të përballueshëm dhe të arritshëm për një popullatë më të gjerë.
Ekipi i hulumtimit shqyrtoi rreth 12,500 regjistrime zëri nga 306 persona në të gjithë Amerikën e Veriut. Ata kërkuan modele delikate akustike, të tilla si ndryshimet në lartësinë e tonit, zhurmën dhe qartësinë harmonike.
Ekipi identifikoi dallime të qarta për burrat në raportin harmonik-zhurmë dhe lartësinë e tonit midis atyre me zëra të shëndetshëm, lezione beninje dhe kancer. Nuk u gjetën modele të rëndësishme tek gratë, por studiuesit thonë se kjo mund të jetë për shkak të të dhënave më të vogla.
Jenkins tha se rezultatet tregojnë se grupe të mëdha të dhënash “së shpejti mund të ndihmojnë që zëri ynë të jetë një biomarkues praktik për rrezikun e kancerit në kujdesin klinik”.
Hapi tjetër është trajnimi i modeleve të inteligjencës artificiale në grupe të dhënash më të mëdha, të etiketuara profesionalisht, dhe testimi i tyre në mjedise klinike. Ai tha se ekipi do të duhet gjithashtu të testojë sistemin për t’u siguruar që funksionon mirë si për burrat ashtu edhe për gratë.
“Mjetet shëndetësore të bazuara në zë tashmë po pilotohen”, tha Jenkins.
“Duke u bazuar në gjetjet tona, vlerësoj se me grupe të dhënash më të mëdha dhe validim klinik, mjete të ngjashme për të zbuluar lezione të palosjeve vokale mund të hyjnë në fazën e testimit pilot në dy vitet e ardhshme”./Gazeta Shneta/