Traktati i ri i pandemisë i propozuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) është bërë së fundmi objekt i teorive të konspiracionit dhe lajmeve të rreme në rrjet, megjithëse qëllimi i tij është forcimi i përgatitjes globale ndaj pandemive të ardhshme.
Pas më shumë se tre vitesh negociata, mbi 190 shtete anëtare të OBSH-së ranë dakord më 16 prill për një marrëveshje të re ndërkombëtare, që synon të përmirësojë parandalimin dhe reagimin ndaj pandemive. Traktati nuk është ende ligjërisht i detyrueshëm dhe do të hyjë në fuqi vetëm pasi të miratohet zyrtarisht nga shtetet në maj.
Pavarësisht transparencës së procesit, traktati është shoqëruar me një valë keqinformimi në internet. Grupi ultra-konservator CitizensGlobal ka pretenduar se traktati do të kalojë kontrollin e politikave shëndetësore kombëtare në duart e zyrtarëve “të pazgjedhur”, ndërsa një media ekstreme në Austri ka deklaruar se do të vendosë masa të detyrueshme si vaksinimi, testimi dhe izolimi. OBSH ka mohuar këto pohime, duke theksuar se traktati nuk i jep asaj autoritet të drejtpërdrejtë mbi ligjet dhe politikat e shteteve anëtare.
Në deklaratën zyrtare të OBSH-së thuhet se asgjë në projekt-marrëveshje nuk i jep organizatës të drejtën për të urdhëruar apo detyruar ndonjë shtet të ndërmarrë masa specifike**, përfshirë kufizimet e udhëtimeve, vaksinimin apo mbylljet.
Gjithashtu, janë hedhur poshtë pretendimet se traktati do të detyrojë vendet të dhurojnë vaksina.
Sipas ekspertëve, si Pedro A. Villarreal nga Instituti Gjerman për Çështjet e Sigurisë Ndërkombëtare, nuk ka asnjë dispozitë që e bën të detyrueshme dhurimin e vaksinave ose transferimin e teknologjisë, por vendet mund të arrijnë marrëveshje vullnetare për ndarjen e burimeve.
Megjithatë, traktati ka hasur edhe në kundërshtime politike. Kryeministri sllovak, Roberto Fico, ka kërkuar që Sllovakia të refuzojë traktatin, ndërsa në SHBA, ish-presidenti Donald Trump pati nisur procesin e tërheqjes së vendit nga OBSH gjatë mandatit të tij.
Kritikët kanë ngritur shqetësime për sovranitetin kombëtar, por shkencëtarët dhe përfaqësues të shëndetit publik theksojnë se vendimet për shëndetin publik mbeten gjithmonë në dorën e shteteve.
Traktati i pandemisë mbetet një përpjekje globale për të mësuar nga gabimet e së kaluarës dhe për të shmangur një krizë të ngjashme me atë të COVID-19, me theks të veçantë në bashkëpunim, transparencë dhe ndarje të barabartë të resurseve.