Ndërsa sëmundja e zemrës është ende shkaku numër një i vdekjes tek burrat dhe gratë, ato mund të zhvillohen dhe të shfaqen në mënyra dramatike të ndryshme midis gjinive.
- Burrat dhe gratë kanë dallime në biologji
Burrat dhe gratë shfaqin ndryshime në anatominë dhe fiziologjinë e tyre, nga mushkëritë dhe truri te muskujt dhe nyjet. Burrat dhe gratë gjithashtu kanë dallime në sistemin e tyre kardiovaskular. Krahasuar me meshkujt, femrat kanë zemra më të vogla dhe enë gjaku më të ngushta, shkruan Brigham and Womens, transmeton Gazeta Shneta.
“Për shkak të këtyre dallimeve biologjike, sëmundja e zemrës mund të përparojë ndryshe tek gratë kur krahasohet me burrat,” thotë Michelle O’Donoghue, MD , një specialiste e mjekësisë kardiovaskulare në Brigham Health dhe hetuese e lartë në Grupin e Studimeve TIMI , ku ajo drejton provat klinike duke ekzaminuar si ndryshojnë sëmundjet e zemrës midis burrave dhe grave.
E megjithatë, deri vonë, gratë me sëmundje të zemrës janë diagnostikuar dhe trajtuar si burrat – me të njëjtat teste, të njëjtat procedura dhe të njëjtat medikamente.
- Burrat dhe gratë përjetojnë grumbullim të kolesterolit në zona të ndryshme
Një atak në zemër ndodh kur pllakat e kolesterolit krijohen brenda mureve të arterieve dhe shkaktojnë dëme në enët kryesore të gjakut.
Meshkujt zakonisht e zhvillojnë këtë grumbullim të pllakave në arteriet më të mëdha që furnizojnë zemrën me gjak. Gratë kanë më shumë gjasa të zhvillojnë këtë grumbullim në enët më të vogla të gjakut të zemrës, të njohura si mikrovaskulatura.
Për më tepër, sëmundjet e zemrës tek të dy gjinitë lidhen vetëm pjesërisht me akumulimin e kolesterolit.
“Inflamacioni gjithashtu luan një rol të rëndësishëm dhe mund të kontribuojë në ndryshimet që shohim te gratë me sëmundje të zemrës”, thotë Dr. O’Donoghue.
- Burrat dhe gratë kanë simptoma të ndryshme të një ataku kardiak
Një atak në zemër nuk duket apo ndjehet gjithmonë njësoj tek femrat në krahasim me meshkujt. Meshkujt zakonisht paraqiten te ofruesit e kujdesit shëndetësor me presion në gjoks.
Gratë gjithashtu përjetojnë presion në gjoks (është ende ankesa kryesore), por ato kanë më shumë gjasa se burrat të raportojnë gjithashtu:
- Nauze;
- Djersitje;
- Të vjella;
- Dhimbje në qafë, nofull, fyt, bark ose shpinë.
- Gratë mund të kenë sëmundje që imitojnë një atak në zemër
Gratë kanë më shumë gjasa se burrat të vuajnë nga sëmundje që imitojnë një atak në zemër. Për shembull, gratë kanë më shumë gjasa të përjetojnë:
Një spazmë koronare: një enë gjaku shtrëngohet dhe imiton një atak në zemër.
Një diseksion koronar: gris muri i një ene gjaku.
Kardiomiopatia Takotsubo: një përgjigje inflamatore që shkakton zmadhimin e zemrës pas një stresi emocional (i quajtur edhe sindromi i zemrës së thyer).
“Është ende nën-njohur nga mjekët se sëmundja e zemrës nuk është identike mes gjinive. Zakonisht është një moment ‘aha’ kur një ofrues kupton se sa diagnoza alternative duhet të marrin parasysh kur diagnostikojnë një paciente femër, “thotë Dr. O’Donoghue.
- Burrat dhe gratë mund të kenë faktorë të ndryshëm rreziku për një sëmundje të zemrës
Historia riprodhuese e një gruaje mund të ndikojë në rrezikun e saj për të zhvilluar sëmundje të zemrës. Në fakt, disa sëmundje që zhvillohen gjatë shtatzënisë, si preeklampsia dhe diabeti gestacional , mund të jenë parashikues të fuqishëm të rrezikut të ardhshëm të sëmundjeve të zemrës.
Një studim i vitit 2016 nga hetuesit në Brigham Health tregoi se gratë e moshës 40 vjeç ose më të reja me endometriozë kishin tre herë më shumë gjasa të zhvillonin sulm në zemër, dhimbje gjoksi ose të kërkonin trajtim për arteriet e bllokuara, krahasuar me gratë pa endometriozë në të njëjtën grupmoshë.
“Gratë me endometriozë, preeklampsi ose diabet gestacional duhet të adoptojnë zakone jetese të shëndetshme për zemrën . Njihuni me shenjat dhe simptomat e një ataku në zemër dhe kërkoni nga mjeku juaj të vlerësojë rrezikun e sëmundjeve të zemrës”, thotë Dr. O’Donoghue.
Programi i sëmundjeve kardiovaskulare dhe shtatzënisë në Brigham Health ofron kujdes të specializuar për gratë me sëmundje kardiovaskulare para, gjatë dhe pas shtatzënisë. Në Qendër, kardiologët dhe mjekët obstetër bashkëpunojnë për të identifikuar dhe modifikuar herët faktorët e rrezikut për të parandaluar sëmundjet e zemrës përpara se të zhvillohen.
- Burrat dhe gratë kërkojnë kujdes të ndryshëm diagnostikues
Kur një grua paraqitet te një ofrues i kujdesit shëndetësor me shenja dhe simptoma të një ataku në zemër, ajo mund të marrë kujdes të ndryshëm diagnostikues sesa një burrë.
Për shembull, nëse dyshohet për një atak në zemër, si burrat ashtu edhe gratë marrin një test të troponinës kardiake (cTn), i cili mat nivelet qarkulluese të troponinës . Kjo proteinë lirohet në gjak kur një atak në zemër ka dëmtuar muskujt e zemrës. Nivelet më të larta të troponinës tregojnë nivele më të larta të dëmtimit të zemrës. Por pragu klinik që sinjalizon një atak në zemër mund të ndryshojë sipas gjinive.
“Disa gra mund të kenë një atak në zemër, por po bien nën nivelin e zbulimit. Ofruesit sapo kanë filluar të aplikojnë pragjet specifike të seksit për disa teste diagnostikuese,” thotë Dr. O’Donoghue.
Një tjetër test diagnostik, kateterizimi kardiak , ka qenë prej kohësh standardi i artë për diagnostikimin e një ataku në zemër, por ky test kërkon bllokime në arteriet e mëdha. Meqenëse gratë kanë më shumë gjasa se burrat të përjetojnë më shumë grumbullim pllakash në arteriet më të vogla, ky test mund të mos jetë më i përshtatshmi për të diagnostikuar sëmundjet e zemrës tek gratë.
“Nëse një kateterizimi kardiak nuk u jep klinicistëve përgjigjet që prisnin, gratë duhet të pyesin nëse testimi tjetër është i përshtatshëm. Kjo mund të përfshijë një MRI kardiake për të kërkuar inflamacion të zemrës, ose imazhe intrakoronare për të parë në brendësi të mureve të enëve të gjakut brenda zemrës”, thotë Dr. O’Donoghue.
Në Qendrën për Sëmundjet Kardiovaskulare te Gratë , mjekët klinicistë ofrojnë shërbime diagnostikuese dhe trajtimi për gratë. Kjo përfshin ultrazërin intravaskular që mund të zbulojë më mirë sëmundjet e zemrës tek gratë. Qendra ka qenë prej kohësh një ofrues i kujdesit klinik, kërkimit shkencor, edukimit të pacientëve dhe ofruesve, si dhe komunikimit dhe avokimit të komunitetit.
- Burrat dhe gratë mund të kërkojnë trajtime të ndryshme për sëmundjet e zemrës
Ofruesit mjekësorë kanë dekada përvojë në trajtimin e grumbullimit tipik të pllakave të kolesterolit në enët më të mëdha të gjakut të zemrës. Por ka një kuptim më të dobët se si të trajtohet pllaka në mikrovaskulaturë, ose inflamacioni i zemrës.
Thënë kështu, një numër në rritje klinikësh kanë filluar t’u qasen vendimeve të trajtimit me njohurinë se gratë mund të përfitojnë nga trajtime që janë të ndryshme nga ato të përdorura te burrat, nga kalibrimet delikate në stimulues kardiak te variacionet në angioplastikë.
Në fund të fundit, provat klinike do t’i informojnë më mirë mjekët për dallimet e trajtimit midis burrave dhe grave. Studiuesit në Qendrën Mary Horrigan Connors për Shëndetin e Grave dhe Biologjinë Gjinore janë të përkushtuar për të hetuar këto dallime dhe për t’i përkthyer zbulimet e tyre në ofrimin e kujdesit.
Në vitin 2019, Dr. O’Donoghue mori Fondin e Hetuesve për Çështjet e Aksesit në Shëndetin e Grave (WHAM!) nga Qendra Mary Horrigan Connors për Shëndetin e Grave dhe Biologjinë Gjinore për të ekzaminuar rrugët specifike të seksit që kontribuojnë në sëmundjet e zemrës.
Si të ulni rrezikun e sëmundjeve të zemrës?
Sëmundja e zemrës është e shmangshme, edhe nëse ndodh në familjen tuaj. Ndryshimet e stilit të jetesës mund të kenë një ndikim të madh në parandalimin e sëmundjeve kardiovaskulare, ose në parandalimin e përkeqësimit të tyre.
Është e rëndësishme të njihen shenjat dhe simptomat e një sulmi në zemër , të cilat mund të përfshijnë presion të pakëndshëm, ndjesi djegieje ose shtrydhjeje në gjoks dhe dhimbje në gjoks, qafë, krah ose shpinë.
Mbani në mend se simptomat e sulmit në zemër nuk janë të njëjta për të gjithë dhe, natyrisht, ndryshojnë midis burrave dhe grave, ku gratë kanë më shumë gjasa të përjetojnë nauze, djersitje, të vjella dhe dhimbje në qafë, nofull, fyt, bark ose shpinë./Gazeta Shneta/