Shkalla e kancerit të prostatës në të gjithë Evropën që nga viti 1980 është “tregues i mbidiagnozës”, thonë studiuesit.
Mbidiagnoza i referohet zbulimit të kancereve të padëmshme që nuk ka gjasa të shkaktojnë simptoma ose vdekje gjatë jetës së një pacienti, gjë që mund të çojë në trajtim të panevojshëm, ndikime negative në cilësinë e jetës dhe burime të humbura të kujdesit shëndetësor.
Gjetjet tregojnë rritje të shpejtë të numrit të rasteve të reja (incidencës) paralelisht me marrjen e testeve të deritanishme kryesisht oportuniste të antigjenit specifik të prostatës (PSA). Megjithatë, normat e vdekjeve gjatë viteve 1980-2020 ishin shumë më të ulëta dhe më pak të ndryshueshme, me rënie të qëndrueshme në shumicën e vendeve dhe më pak dallime midis vendeve.
Kjo divergjencë midis incidencës dhe vdekjeve “sugjeron se intensiteti dhe mbulimi i testimit të PSA ka qenë një shtytës kritik për tendencat në rritje të incidencës së kancerit të prostatës në Evropë”, thonë studiuesit, gjë që përforcon nevojën për të minimizuar dëmet e mbidiagnozës, shkruan MedicalXpress, transmeton Gazeta Shneta.
Kjo është e një rëndësie të veçantë për zbatimin e mundshëm të programeve të shqyrtimit të kancerit të prostatës në të gjithë popullsinë, të cilat – nëse zbatohen në të ardhmen – duhet të dizajnohen dhe planifikohen me kujdes për të minimizuar dhe monitoruar dëmet e mbidiagnozës në popullatë, shtojnë ata.
Testimi i parregulluar dhe oportunist i PSA ka qenë dhe është ende i zakonshëm në Evropë. Plani i BE-së për mposhtjen e kancerit propozoi kohët e fundit një strategji të re për programet e shqyrtimit të kancerit të prostatës, por nevojiten të dhëna bazë mbi nivelet kombëtare dhe tendencat në rezultatet e kancerit të prostatës përpara se të futen qasje të reja.
Për ta bërë këtë, studiuesit morën të dhëna mbi normat vjetore të incidencës së kancerit të prostatës për meshkujt e moshës 35-84 vjeç në 26 vende evropiane nga 1980-2017 dhe të dhënat e vdekshmërisë nga 1980-2020. Ata gjithashtu kryen një përmbledhje të studimeve mbi marrjen e testimit të PSA në 12 vende evropiane.
Ata zbuluan se incidenca u dyfishua në shumicën e vendeve nga viti 1990 deri në vitin 2017, paralelisht me marrjen e testimit të PSA, megjithëse ritmi i rritjes ndryshonte shumë midis vendeve dhe me kalimin e kohës.
Për shembull, rritja e incidencës ishte më e lartë në Evropën veriore, Francë dhe vendet baltike, veçanërisht në Lituani, ku normat u rritën deri në tetëfish. Diferenca midis normave më të larta dhe më të ulëta të incidencës midis vendeve varionte nga 89,6 për 100,000 burra në 1985 në 385,8 për 100,000 burra në 2007.
Në të kundërt, normat e vdekjeve ishin shumë më të ulëta në terma absolutë, duke u shtrirë nga 12 (Ukrainë dhe Bjellorusi) në 1981 në 53 (Letoni) vdekje për 100,000 burra në 2006. Diferenca midis shkallës më të lartë dhe më të ulët të vdekjeve në të gjithë vendet varionte nga 23,7 për 100,000 burra në 1983 në 35.6 për 100,000 burra në 2006.
Duke marrë parasysh të gjitha vendet dhe periudhat, kishte një variacion deri në 20 herë në incidencën e kancerit të prostatës, por vetëm një variacion pesëfish në vdekje.
Ky është një studim vëzhgues, kështu që nuk mund të nxirren përfundime të qëndrueshme në lidhje me shkakun dhe pasojën, dhe studiuesit tregojnë për disa kufizime që nënkuptojnë se gjetjet duhet të interpretohen me kujdes.
Megjithatë, ata thonë se këto rezultate “duhet të ndihmojnë në përmirësimin e të kuptuarit të efektit të testimit të PSA mbi incidencën dhe vdekshmërinë në Evropë duke theksuar modele të qëndrueshme nëpër vende”.
“Incidenca aktuale e lartë e kancerit të prostatës në shumë vende mund të fryhet nga testimi i parregulluar dhe oportunist i PSA-së që shërben për të maskuar çdo variacion për shkak të faktorëve shkakësor dhe mund të jetë tregues i mbidiagnozës”, shpjegojnë ata.
“Monitorimi dhe vlerësimi i kujdesshëm i përfitimeve dhe dëmeve, duke përfshirë mbidiagnozën, do të jetë thelbësor për zbatimin e mundshëm të udhëzimeve të BE-së dhe prezantimin e mundshëm të shqyrtimit të kancerit të prostatës në të gjithë popullsinë”, thanë studiuesit. /Gazeta Shneta/