Një eksperiment nga shkencëtarët kinezë, ku një koronavirus i modifikuar vrau 100% të minjve të infektuar, u bë kryefjala dhe nxiti diskutime mbi domosdoshmërinë e studimeve të tilla. Por a ka ndonjë arsye për t’u shqetësuar?
Eksperimenti është mbuluar kryesisht në mediat tabloide për një arsye të dukshme – ai përmend fjalë kyçe si “vdekjeprurëse”, “koronavirus” dhe “Kinë”, thotë Dr. Gytis Dudas, një studiues i lartë në Qendrën e Shkencave të Jetës në Universitetin e Vilnius.
Ai thekson se gjetjet e eksperimentit u shfaqën në një server preprint, i cili publikon artikuj para se të pranohen në revista shkencore. Për më tepër, gjetjet nuk janë shqyrtuar në mënyrë të pavarur, shkruan burimi Health News transmeton Gazeta Shneta.
Dr. Dudas shpjegon se eksperimenti përdor një koronavirus të izoluar nga pangolinët, i cili lidhet me SARS-CoV-2, virusi që shkaktoi pandeminë COVID-19.
Në minjtë e infektuar, ngarkesa të larta virale u zbuluan si në indet e mushkërive ashtu edhe në trurin, sipas njoftimit nga versioni preprint. Infeksioni rezultoi në vdekshmëri 100% te minjtë, që mund t’i atribuohet infeksionit të trurit në fazën e vonë.
Pse janë të nevojshme eksperimente të tilla?
Autorët e preprintit thonë se gjetjet nënvizojnë një rrezik të përhapjes së virusit te njerëzit dhe “sigurojnë një model unik për të kuptuar mekanizmat patogjenë të viruseve të lidhura me SARS-CoV-2”.
Prof. Francois Balloux, drejtor në Institutin e Gjenetikës në Kolegjin Universitar të Londrës, e quajti studimin “të tmerrshëm” dhe “shkencërisht të pakuptimtë”.
“Nuk mund të shoh asgjë me interes të paqartë që mund të mësohet nga infektimi me forcë i një race të çuditshme minjsh të humanizuar me një virus të rastësishëm. Në të kundërt, mund të shoh se sa gjëra mund të shkojnë keq,” shkroi ai në X.
Dr. Dudas thotë se kur viruset përhapen në kulturën e qelizave, ata mund të fitojnë disa mutacione të dobishme për viruset në një mjedis të caktuar.
“Pa eksperimente si ky, ne nuk do ta dinim nëse një ose një virus tjetër i gjetur në mjedis mund të përbënte rrezik. Ato janë të nevojshme nëse duam të jemi gati për viruset që ‘kërcejnë’ te njerëzit ose kafshët që janë ekonomikisht të dobishme për ne,” thotë ai.
Sidoqoftë, gjithmonë ka një çështje sigurie. Eksperimentet që kërkojnë infektimin e kafshëve përfshijnë rrezikun e transmetimit të virusit te kafshët e tjera ose kërcimin te njerëzit.
“Çdo institucion duhet të sigurohet që eksperimentet e rrezikshme të kryhen duke marrë të gjitha masat e nevojshme,” shton Dr. Dudas.
Studimi vjen ndërsa shkencëtarët dhe qeveritë në mbarë botën janë ende duke u përpjekur të kuptojnë origjinën e SARS-CoV-2, një virus që shkaktoi pandeminë COVID-19.
Një nga teoritë është se virusi ka rrjedhur nga laboratori në Institutin e Virologjisë Wuhan (WIV) në Kinë, i cili kreu një kërkim të gjerë mbi koronaviruset përpara pandemisë.
Megjithatë, agjencitë e inteligjencës amerikane nuk gjetën prova të drejtpërdrejta se shkencëtarët e institutit kanë punuar në SARS-CoV-2 ose viruse afër tij, sipas një raporti të deklasifikuar në 2023.
Modifikimi i viruseve në laborator është një çështje e ndjeshme. Vitin e kaluar, shkencëtarët e Universitetit të Bostonit u kritikuan për krijimin e një forme sintetike të virusit SARS-CoV-2, i cili vrau 80% të minjve laboratorikë. Ndërkohë, varianti i atëhershëm dominues Omicron shkaktonte vetëm sëmundje jo vdekjeprurëse.
Përhapja e virusit nga kafshët mbetet shkaku më i mundshëm i pandemisë COVID-19. Shkencëtarët besojnë se virusi SARS-CoV-2 bëri ‘një kërcim’ nga kafshët te njerëzit në tregun me shumicë të ushqimeve të detit Huanan në Wuhan. /Gazeta Shneta/