Studimi tregon se lloje të ndryshme të qelizave nervore bëhen aktive njëkohësisht gjatë kujtesës hapësinore dhe koordinohen nga valët e trurit. Lundrimi hapësinor dhe kujtesa janë komponentë thelbësorë të jetës sonë të përditshme. Megjithatë, baza nervore e kujtesës hapësinore mbetet pak e njohur.
Një grup studimi i drejtuar nga Prof. Lukas Kunz, i cili sapo u bashkua me Spitalin Universitar të Bonit (UKB), ka zbuluar informacione të reja mbi këtë boshllëk njohurish. Ai zbuloi, së bashku me shkencëtarët nga Nju Jorku dhe Freiburgu, se lloje të ndryshme qelizash nervore bëhen aktive njëkohësisht gjatë kujtesës hapësinore dhe koordinohen nga valët e trurit (“rrjedhjet”). Gjetjet tani janë publikuar në revistën Nature Neuroscience, shkruan Health, transmeton Gazeta Shneta.
Kujtesa asociative lejon që pjesë të ndryshme të informacionit të lidhen së bashku.
“Në kontekstin e kujtesës hapësinore, kujtesa asociative na mundëson të kujtojmë vendndodhjet e objekteve të caktuara në mjedisin hapësinor,” shpjegon Prof. Kunz, udhëheqës i grupit kërkimor për Neuroshkencën Kognitive dhe Përkthimore në Departamentin e Epileptologjisë në UKB. Ai është gjithashtu anëtar i Zonës Kërkimore Transdisiplinore (TRA) “Jeta dhe Shëndeti” në Universitetin e Bonit. “Për shembull, ne mund të kujtojmë se ku në shtëpi kemi vendosur çelësat”. Në moshë më të madhe ose në disa sëmundje si Alzheimer, megjithatë, kjo aftësi është e kufizuar. “Prandaj është e rëndësishme të hulumtohet baza neuronale e formave të ndryshme të kujtesës njerëzore,” tha Prof. Kunz. Në afat të gjatë, kjo mund të ndihmojë në zhvillimin e terapive të reja për dëmtimet e kujtesës.
Qelizat nervore janë aktive ndërsa informacioni merret nga kujtesa. Për të hetuar më tej këtë fenomen, studiuesit regjistruan aktivitetin e qelizave nervore individuale në pacientët me epilepsi që kryenin një detyrë kujtese. “Në një botë virtuale, pjesëmarrësve iu kërkua të mbanin mend vendndodhjen e objekteve të ndryshme,” shpjegon Prof. Kunz.
Regjistrimet treguan se lloje të ndryshme të qelizave nervore u aktivizuan gjatë kësaj detyre memorie. Disa qeliza nervore iu përgjigjën objekteve të caktuara, ndërsa qelizat e tjera nervore aktivizoheshin në përgjigje të vendndodhjeve të caktuara. Shkencëtarët vunë re se ndërveprimet midis llojeve të ndryshme të qelizave nervore u bënë më të forta me kalimin e kohës kur pjesëmarrësit mbanin mend objektin e duhur në vendin e duhur.
Përveç neuroneve të vendit dhe objektit, studiuesit vëzhguan valët e trurit të hipokampalit (“gullime”) që ndodhën gjithashtu gjatë detyrës së kujtesës, me sa duket duke luajtur një rol vendimtar në formimin dhe rikthimin e kujtimeve shoqëruese. “Grumbullimat mund të jenë të rëndësishme për lidhjen e llojeve të ndryshme të qelizave nervore dhe formimin e kujtimeve komplekse. Do të jetë emocionuese të hetojmë më tej këtë ide në studimet e ardhshme,” shpjegon Prof. Kunz. Do të jetë gjithashtu interesante të studiohet se si modulohet performanca e kujtesës kur ndrydhen ose shkaktohen valëzime, duke ofruar njohuri për rëndësinë shkakësore të valëzimeve.
Prof. Kunz synon të vazhdojë gjetjet që ka marrë me kolegët e tij në Shkollën e Inxhinierisë dhe Shkencave të Aplikuara të Universitetit të Kolumbias në Nju Jork dhe në Universitetin e Freiburgut në Spitalin Universitar të Bonit. në kërkimin e tij ndërdisiplinor, ai bazohet në shkëmbimin e ngushtë me studiues të tjerë dhe mjekë, gjë që është thelbësore për zhvillimin e ideve të reja kërkimore./Gazeta Shneta/