Studiuesit nga Qendra Kombëtare për Plakjen e Shëndetshme (NCHA), një partneritet midis Universitetit Monash dhe Peninsula Health, kanë zhvilluar një metodë të re për përmirësimin e zbulimit të demencës në spitale duke kombinuar metodat tradicionale me inteligjencën artificiale (IA).
Sipas Raportit Botëror të Alzheimerit, afërsisht 50 milionë njerëz në mbarë botën jetojnë me demencë, një numër që pritet të trefishohet deri në vitin 2050.
Në Australi, ende ekziston nevoja për të përmirësuar ndjeshëm metodat tona për numërimin e njerëzve me demencë. Identifikimi i saktë është thelbësor për të kuptuar madhësinë e vërtetë të problemit në nivel kombëtar dhe për të qenë në gjendje të planifikojmë në mënyrë efektive shërbimet. Megjithatë, të dhënat rutinë shëndetësore që përdoren aktualisht për këtë qëllim ndoshta nënvlerësojnë numrin e njerëzve me demencë.
Kontakti i rregullt me kujdesin shëndetësor dhe shtrimet në spital ofrojnë një mundësi të rëndësishme për të adresuar këtë çështje. Aktualisht, në spitale, demenca regjistrohet bazuar në mbledhjen e informacionit në kartelat mjekësore nga koduesit mjekësorë, të cilët e kanë të vështirë të shikojnë sasinë e madhe të informacionit të shkruar në kartela, shkruan Medicalxpress, transmeton Gazeta Shneta.
Në një studim që përfshinte më shumë se 1,000 individë të moshës 60 vjeç e lart në Gadishullin Frankston-Mornington, algoritmet që përdorin qasje tradicionale të të dhënave me inteligjencën artificiale në të dhënat elektronike shëndetësore treguan saktësi të lartë në identifikimin nëse një person mund të ketë apo jo demencë.
E mbështetur nga organet kombëtare të shëndetit, iniciativa mund të transformojë mënyrën se si identifikohet, llogaritet sipas vlerësimeve kombëtare dhe menaxhohet demenca në mjediset e kujdesit shëndetësor.
Duke pasur parasysh rritjen globale të rasteve të demencës dhe vështirësinë në identifikimin e saktë të pacientëve përmes kodimit mjekësor konvencional, kjo qasje ka aftësinë të transformojë peizazhin australian në këtë fushë.
Ekipi kërkimor me bazë në Peninsula Health, që përfshin grupin e Platformës së të Dhënave për Plakjen e Shëndetshme të NCHA-së dhe klinicistë nga Australia dhe SHBA-ja, e kanë trajtuar këtë problem duke përdorur inteligjencën artificiale dhe kanë zbuluar se një lloj i veçantë i inteligjencës artificiale i quajtur përpunimi i gjuhës natyrore (NLP) i aplikuar në tekstin e shkruar në të dhënat mjekësore rrit ndjeshëm kapacitetin e identifikimit të demencës.
Punimi i tyre i rishikuar nga kolegët, “Algoritmet me Dy Rrjedha për Zbulimin e Demencës: Shfrytëzimi i të Dhënave të Regjistrave Shëndetësorë Elektronikë të Strukturuar dhe të Pastrukturuar”, i botuar në Alzheimer’s & Dementia, tregoi se algoritmet që kombinojnë metodat tradicionale me inteligjencën artificiale demonstruan saktësi shumë të lartë për zbulimin e pranisë së demencës nga informacioni në regjistrat elektronikë shëndetësorë.
Autorja kryesore, Dr. Taya Collyer, tha se studimi u bazua në njerëz të moshës 60 vjeç e lart me demencë të diagnostikuar nga specialistë duke përdorur metoda standarde të arta, dhe një grup krahasimi pa demencë.
“Qasja në të dhënat elektronike shëndetësore të kuruara me cilësi të lartë nga Platforma jonë e të Dhënave për Plakjen e Shëndetshme ndihmoi në mbledhjen e të dhënave në mënyrë efikase për të adresuar këtë problem. U përdor një softuer i posaçëm për të shfrytëzuar sasinë e madhe të të dhënave me tekst të lirë në një mënyrë që NLP të mund të aplikohej më pas”, tha Dr. Collyer.
“Pastaj zhvilluam algoritme për zbulimin e demencës përmes një rrjedhe tradicionale për të dhënat e zakonshme të strukturuara dhe një rrjedhe NLP për të dhënat e tekstit”.
Për rrjedhën tradicionale, përveç kodeve standarde për demencën, u mor edhe informacion që pasqyronte demografinë, statusin socioekonomik , medikamentet, shfrytëzimin e shërbimeve shëndetësore në raste urgjence dhe klinike, si dhe ngjarjet në spital, të tilla si konfuzioni ose sjellja e shqetësuar.
Për rrjedhën e NLP-së, ekipi përdori ekspertë klinikë për të udhëhequr analizën me qëllim që të sigurohej rëndësia e saj klinike.
Drejtori i NCHA-së dhe udhëheqësi i projektit, Profesor Velandai Srikanth, tha se ndikimi i ardhshëm i kësaj qasjeje të re është emocionues, jo vetëm për numërimin më të mirë të numrit të njerëzve me demencë, por edhe për identifikimin efikas të njerëzve me probabilitet të lartë të demencës që mund të kenë nevojë për kujdes dhe mbështetje, por që përndryshe mund të mos i gjejmë.
“Duke pasur parasysh që njohja klinike e njerëzve të diagnostikuar me demencë që paraqiten në spitale është e dobët, duke përdorur këtë qasje të re ne mund t’i identifikojmë njerëzit më herët për kujdesin e duhur diagnostik dhe klinik. Jam i sigurt se shumë njerëz po humbasin kujdes të mirë sepse nuk jemi shumë të mirë në identifikimin e tyre ose të nevojave të tyre”, tha Profesor Srikanth.
“Kjo metodë e re ofron një strategji të re dixhitale për kapjen dhe kombinimin e të dhënave në tekstin e shkruar, siç janë përshkrimet e konfuzionit ose harresës, ose alarmet për sjellje të shqetësuar, për t’i sinjalizuar ato për kujdes dhe mbështetje të përshtatshme.”
“Përdorimi i përgjegjshëm i inteligjencës artificiale në kërkimin shkencor dhe identifikimin e demencës potencialisht mund të ndryshojë gjithçka. Platforma e të Dhënave për Plakjen e Shëndetshme e NCHA-së, një iniciativë e parë australiane, ka qenë në gjendje të bashkojë burime të ndryshme të të dhënave nga të dhënat elektronike shëndetësore, siguria dhe qeverisja, si dhe kapaciteti teknik për të mundësuar projekte të tilla me vlerë të lartë”./Gazeta Shneta/