Mungesa e vitaminës D, depresioni dhe diabeti janë ndër një sërë çështjesh shëndetësore që rrisin rrezikun e demencës në moshë të re, sugjeron një studim i madh.
Gjendja – me të cilën mendohet se jetojnë rreth 70,000 njerëz në Mbretërinë e Bashkuar – është kur simptomat e demencës zhvillohen para moshës 65 vjeçare.
Studimi sfidon nocionin se gjenetika është shkaktari i vetëm i gjendjes, kanë thënë studiuesit.
Synimi i faktorëve që ata identifikuan mund të ndihmojë në uljen e rrezikut, shtuan ata.
Një listë prej 15 faktorësh – e cila është e ngjashme me atë të demencës me fillim të vonë – përfshin abuzimin me alkoolin, goditjet në tru, izolimin social dhe dëmtimin e dëgjimit.
Ata me arsim të lartë formal u panë të jenë më pak të rrezikuar.
Studimi “hap terren të ri” dhe mund të “paralajmërojë një epokë të re” për ndërhyrjet për të reduktuar rastet e reja, tha Dr Janice Ranson, një nga autoret e studimit.
Tipari më i zakonshëm i demencës është humbja e kujtesës, por simptoma të tjera përfshijnë ndryshime në sjellje dhe humbje në vende të njohura.
Demenca e fillimit të ri është ajo ku çmenduria zhvillohet para moshës 65 vjeç dhe, që nga viti 2022, mendohet se janë rreth 70,000 njerëz që jetojnë aktualisht me këtë gjendje në MB.
Studimi, i kryer nga shkencëtarë nga Britania e Madhe dhe Holanda, është “studimi më i madh dhe më i fuqishëm i këtij lloji i kryer ndonjëherë”, tha një nga autorët e tij, profesori David Llewellyn.
Ai shikoi të dhënat nga mbi 350,000 nën-65 vjeç nga e gjithë Mbretëria e Bashkuar.
Prof Llewellyn tha se kishte ende shumë për të mësuar, por studimi “zbulon se ne mund të jemi në gjendje të ndërmarrim veprime për të zvogëluar rrezikun e kësaj gjendjeje dobësuese”.
“Ky studim pionier hedh dritë të rëndësishme dhe shumë të nevojshme mbi faktorët që mund të ndikojnë në rrezikun e demencës në moshë të re.”
Dr Stevie Hendriks, një studiues në Universitetin e Mastrihtit në Holandë, tha: “Demenca e fillimit të ri ka një ndikim shumë serioz, sepse njerëzit e prekur zakonisht kanë ende një punë, fëmijë dhe një jetë të zënë.
“Shkaku supozohet shpesh të jetë gjenetik, por për shumë njerëz ne nuk e dimë saktësisht se cili është shkaku. Kjo është arsyeja pse ne kemi dashur të hetojmë edhe faktorë të tjerë rreziku në këtë studim.”
Ndërkohë Dr Leah Mursaleen, kreu i kërkimit klinik në Alzheimer’s Research UK – i cili bashkëfinancoi studimin – tha se rezultatet filluan të mbushin “një boshllëk të rëndësishëm në njohuritë tona”.
“Ne jemi dëshmitarë të një transformimi në të kuptuarit e rrezikut të demencës dhe, potencialisht, si ta zvogëlojmë atë si në nivel individual ashtu edhe në atë shoqëror,” tha ajo.
Studimi është publikuar në revistën Jama Neurology./GazetaShneta/