Një ekip studiuesish në Universitetin Shtetëror të Miçiganit dhe Universitetin e Miçiganit gjetën njohuri të reja në kohën e stresit prenatal dhe efektin e tij në reaktivitetin dhe temperamentin ndaj stresit të foshnjave, duke përfshirë dallimet midis gjinive.
Studimi është i pari që shqyrton stresin javor gjatë 27 javëve të shtatzënisë për të përcaktuar se kur ai ndikon më shumë në përgjigjen ndaj stresit dhe temperamentin e të porsalindurit – dy masa që tregojnë reaktivitetin bio-sjellës të foshnjës.
“Stresi prenatal ka një lidhje të mirëpërcaktuar me shëndetin negativ, duke përfshirë shëndetin mendor , rezultatet tek fëmijët dhe të rriturit, por shumica e studimeve arrijnë në përfundimin se efektet më të mëdha janë tek vajzat. Studimi ynë zbuloi se nuk është kështu. Në fakt, është thjesht koha e ndryshme”, tha Alytia Levendosky, studiuesja kryesore.
Studiuesit rekrutuan 396 gra shtatzëna, veçanërisht nga një popullatë me rrezik të lartë stresi për shkak të të ardhurave të ulëta dhe/ose ekspozimit ndaj dhunës nga partneri intim. Vlerësimet javore të stresit u kryen me email ose me tekst nga java e 15 deri në javën e 41 të shtatzënisë.
Në gjashtë muaj pas lindjes, nivelet e kortizolit të foshnjave u mblodhën para dhe pas një detyre laboratorike pak stresuese për të parë sesi sistemi i tyre hipotalamik-hipofizë-adrenal, ose boshti HPA, iu përgjigj stresit. Nënat raportuan gjithashtu për temperamentin e foshnjës.
Studimi gjeti periudha të ndjeshmërisë më të lartë ndaj stresit si në mes dhe në fund të shtatzënisë, por zbuloi se vajzat dhe djemtë kishin modele të ndryshme ndjeshmërie.
Të dhënat treguan se përjetimi i stresit në mes të shtatzënisë ndikoi në boshtin dhe temperamentin HPA të vajzave, ndërsa stresi i shtatzënisë së vonë ndikonte tek djemtë.
Studimet e mëparshme në këtë fushë ndaluan vlerësimin e tyre të fundit të stresit midis 32-34 javësh. Për shkak se ky studim zgjati deri në javën e 41-të, Levendosky dhe ekipi i saj ishin në gjendje të gjenin kohën që ishte më e ndjeshme për djemtë.
“Ky studim është një hap thelbësor në korrigjimin e të kuptuarit tonë rreth efekteve të stresit prenatal për djemtë dhe vajzat”, tha Joseph Lonstein, hetues në studim dhe profesor në Departamentin e Psikologjisë të MSU.
“Shpresojmë që gjetjet tona të frymëzojnë kërkime shtesë, në mënyrë që të kuptojmë më mirë se çfarë po ndodh në zhvillimin e trurit të fetusit gjatë shtatzënisë dhe se si ndikohet nga stresi”, tha Lonstein.
Ekipi i studiuesve do të vazhdojë t’i ndjekë këta pjesëmarrës deri në moshën 4 vjeçare – me vlerësime në moshën 2.5 vjeç dhe përsëri në 4 vjeç. Amy Nuttall, bashkëautore e këtij studimi, shpreson të vazhdojë studimin edhe në fëmijërinë e mëvonshme./Gazeta Shneta/