Një studim i udhëhequr nga UC San Francisco dhe UC Davis ka arritur në përfundimin se rrezatimi nga imazheria mjekësore shoqërohet me një rrezik më të lartë të kancerit të gjakut tek fëmijët.
Studiuesit shqyrtuan të dhënat nga gati 4 milionë fëmijë dhe vlerësuan se një në 10 kancere të gjakut – rreth 3,000 kancere në total – mund t’i atribuohen ekspozimit ndaj rrezatimit nga imazheria mjekësore. Rreziku u rrit në mënyrë proporcionale bazuar në sasinë kumulative të rrezatimit që morën fëmijët.
Hetimi është vlerësimi i parë gjithëpërfshirës duke përdorur të dhëna nga fëmijët dhe adoleshentët në Amerikën e Veriut që përcakton lidhjen midis ekspozimit ndaj rrezatimit nga imazheria mjekësore dhe kancerit të gjakut dhe palcës së kockave, siç janë leuçemia dhe limfoma, të cilat janë format më të zakonshme të kancerit tek fëmijët dhe adoleshentët.
Imazheria mjekësore shpëton jetë duke mundësuar diagnostikimin në kohë dhe trajtimin efektiv, por gjithashtu i ekspozon pacientët ndaj rrezatimit jonizues, një kancerogjen i njohur, veçanërisht përmes tomografisë kompjuterike (CT).
Autorët paralajmërojnë se mjekët dhe prindërit duhet të shmangin dozat e tepërta të rrezatimit dhe të minimizojnë ekspozimin kur është klinikisht e mundur, shkruan MedicalXpress, transmeton Gazeta Shneta.
“Fëmijët janë veçanërisht të prekshëm ndaj kancerit të shkaktuar nga rrezatimi për shkak të ndjeshmërisë së tyre të lartë ndaj rrezatimit dhe jetëgjatësisë më të gjatë”, tha Rebecca Smith-Bindman, MD, radiologe.
“Ndërsa imazheria mjekësore mund të jetë shpëtimtare, gjetjet tona nënvizojnë nevojën kritike për të vlerësuar me kujdes dhe minimizuar ekspozimin ndaj rrezatimit gjatë imazherisë pediatrike për të mbrojtur shëndetin afatgjatë të fëmijëve”, tha Smith-Bindman, e cila është gjithashtu anëtare e Institutit Philip R. Lee për Studime të Politikave Shëndetësore.
“Kjo përfshin sigurimin që imazheria të kryhet vetëm kur ofron informacion thelbësor për kujdesin e fëmijës dhe, në raste të tilla si skanimet CT, duke përdorur dozat më të ulëta të mundshme të rrezatimit”.
Studimi përdor një model retrospektiv të kohortës, duke parë historitë e plota të imazherisë së 3.7 milionë fëmijëve që kanë lindur midis viteve 1996 dhe 2016. Fëmijët u trajtuan në gjashtë sisteme kujdesi shëndetësor në SHBA dhe Ontario, Kanada.
Hetuesit gjetën një marrëdhënie të rëndësishme midis dozës kumulative të rrezatimit dhe rrezikut të një kanceri hematologjik, i cili përfshin tumoret që prekin gjakun, palcën e kockave, limfën dhe sistemin limfatik.
Rreziku i zhvillimit të kancerit ndryshonte ndjeshëm në varësi të modalitetit të imazherisë. CT, e cila përdoret për të zbuluar shumë anomali të tilla si tumoret, sëmundjet e zemrës dhe dëmtimet e palcës kurrizore dhe trurit, përfshin ekspozim të konsiderueshëm ndaj rrezatimit. Por radiografitë, të cilat përdoren për të diagnostikuar si kockat e thyera ashtu edhe pneumoninë, i ekspozojnë fëmijët ndaj doza shumë më të ulëta.
Ndër të gjitha format e imazherisë mjekësore, studimi zbuloi se radiografia e kraharorit ishte ekzaminimi më i zakonshëm imazherik që kryenin mjekët. Forma më e zakonshme e CT ishte ajo e kokës dhe trurit.
Për fëmijët që iu nënshtruan një CT të kokës, studiuesit ia atribuan rreth një të katërtës së kancereve hematologjike të mëvonshme të fëmijëve ekspozimit ndaj rrezatimit.
Për ata që kishin radiografi, në të kundërt, ata vlerësuan se vetëm një pjesë e vogël e kancereve të mëvonshme të fëmijëve ishin të lidhura me ekspozimin ndaj rrezatimit.
Kryerja e një ose dy CT të kokës ishte e lidhur me një rrezik 1.8-fish më të lartë të diagnozës së kancerit, dhe kjo u rrit në 3.5 herë për fëmijët që morën më shumë skanime dhe për këtë arsye ishin të ekspozuar ndaj më shumë rrezatimit.
Gjatë periudhës së studimit, u diagnostikuan gjithsej 2,961 tumore malinje hematologjike. Tumoret malinje limfoide përbënin 79.3%, ndërsa tumoret malinje mieloide dhe leuçemia akute së bashku përbënin 15.5%. Rreth 58% e kancereve ndodhën tek meshkujt dhe rreth gjysma u diagnostikuan tek fëmijët nën 5 vjeç.
Autorët thanë se deri në 10% të tumoreve malinje hematologjike tek fëmijët dhe adoleshentët mund të parandalohen duke zvogëluar imazherinë e panevojshme dhe duke optimizuar dozat e rrezatimit. Në shumë raste, thanë autorët, zëvendësimi i modaliteteve jo-jonizuese të imazherisë si ultratingulli ose MRI mund të jetë i realizueshëm pa kompromentuar saktësinë diagnostikuese.
Autorët theksuan se, ndërsa imazheria mjekësore mbetet një mjet i paçmuar në kujdesin pediatrik, gjetjet e tyre nxjerrin në pah nevojën për të balancuar me kujdes përfitimet e saj diagnostikuese me rreziqet e mundshme afatgjata.
“Ky studim ofron prova të forta, të vëzhguara drejtpërdrejt, të një marrëdhënie të qartë dozë-përgjigje midis rrezatimit nga imazheria mjekësore dhe rrezikut hematologjik të malignitetit tek fëmijët dhe adoleshentët”, tha Diana Miglioretti, Ph.D., profesoreshë e Shëndetit në UC Davis dhe shefe e Divizionit të Biostatistikës.
“Gjetjet tona përputhen me hulumtimet ndërkombëtare që theksojnë se fëmijët janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj rrezatimit”, shtoi Miglioretti.
“Është thelbësore që klinicistët të peshojnë përfitimet e menjëhershme të imazherisë kundrejt rreziqeve të mundshme afatgjata shëndetësore dhe të optimizojnë protokollet e imazherisë për të minimizuar ekspozimin ndaj rrezatimit”./Gazeta Shneta/