Një kompani bioteknologjike amerikane ka nisur testimin klinik të një terapie gjenetike që synon të rikthejë qelizat e dëmtuara ose të plakura në një gjendje më të re, duke shënuar një hap të rëndësishëm në kërkimet kundër plakjes.
Kompania me bazë në Boston, Life Biosciences, njoftoi se pacienti i parë ka marrë tashmë trajtimin eksperimental të njohur si ER-100 (AAV2-OSK), i cili synon të rikthejë funksionin e qelizave përmes një procesi të quajtur “riprogramim epigjenetik”.
Sipas shkencëtarëve, terapia përdor tre proteina të njohura si faktorët OSK – Oct4, Sox2 dhe Klf4 – të cilat veprojnë si një lloj “butoni rivendosës” për qelizat, duke i ndihmuar ato të rikthehen në një gjendje më të re biologjike.
Ekspertët shpjegojnë se ADN-ja e njeriut mbetet kryesisht e pandryshuar gjatë jetës, por me kalimin e viteve ndryshon kodi epigjenetik që kontrollon aktivizimin ose çaktivizimin e gjeneve. Këto ndryshime mund të ndikohen nga plakja, sëmundjet, dëmtimet, duhanpirja apo konsumimi i alkoolit dhe lidhen me shfaqjen e sëmundjeve të ndryshme.
Terapia e re synon pikërisht korrigjimin e këtyre ndryshimeve epigjenetike, duke rikthyer funksionimin normal të qelizave.
Kjo qasje shkencore bazohet në zbulimin e njohur të shkencëtarëve John B. Gurdon dhe Shinya Yamanaka, të cilët fituan Çmimin Nobel për Mjekësi në vitin 2012 për punën e tyre në rikthimin e qelizave të zakonshme në qeliza staminale.
Aktualisht, terapia po testohet te pacientët me dy sëmundje serioze të syrit: glaukomën me kënd të hapur dhe neuropatinë optike ishemike anteriore jo-arteritike (NAION), të cilat mund të shkaktojnë humbje të shikimit.
Glaukoma me kënd të hapur është një sëmundje progresive që shkakton rritjen e presionit në sy dhe dëmton gradualisht nervin optik, ndërsa NAION konsiderohet si një lloj “goditjeje në tru” e nervit optik, që shkakton humbje të papritur të shikimit.
Studimi ndodhet në fazën e parë klinike, e cila ka për qëllim të vlerësojë sigurinë e trajtimit te njerëzit.
“Ky është një moment i rëndësishëm për biologjinë e plakjes. Për herë të parë kemi mundësinë të testojmë nëse rikthimi i informacionit epigjenetik mund të ndikojë në përmirësimin e sëmundjeve te njerëzit”, deklaroi David Sinclair, bashkëthemelues i Life Biosciences dhe profesor i gjenetikës në Shkollën e Mjekësisë të Harvardit.
Përveç kësaj terapie, kompania po zhvillon projekte të tjera që synojnë trajtimin e sëmundjeve të mëlçisë dhe organeve të tjera përmes të njëjtit mekanizëm biologjik.
Interesi për terapitë që synojnë ngadalësimin ose kthimin pas të proceseve të plakjes është rritur ndjeshëm vitet e fundit. Edhe kompani të tjera bioteknologjike në Shtetet e Bashkuara dhe Mbretërinë e Bashkuar po investojnë në kërkime që synojnë zgjatjen e viteve të jetës së shëndetshme dhe trajtimin e sëmundjeve të lidhura me moshën.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se këto trajtime mbeten ende në faza të hershme të zhvillimit dhe nevojiten studime të mëtejshme për të konfirmuar sigurinë dhe efektivitetin e tyre te njerëzit.