Pandemia e gripit spanjoll të vitit 1918 u shkaktua nga një lloj veçanërisht virulent i virusit të gripit. Ai infektoi 500 milionë njerëz, shkaktoi rreth 50 milionë vdekje dhe ndikimi i tij ishte aq i rëndë sa jetëgjatësia globale ra në mënyrë dramatike. Ajo mori më shumë jetë sesa Lufta e Parë Botërore.
Në përpjekjet e tyre për të zhvilluar një vaksinë, studiuesit në atë kohë punonin nën supozimin e gabuar se gripi ishte shkaktuar nga bakteret, bazuar në zbulimin e vitit 1892 të Richard Pfeiffer të “bacillus influenzae”, i cili sot njihet si bakteri Haemophilus influenzae.
Vetëm në vitin 1931 Richard Shope zbuloi virusin e influencës A te derrat. Në vitin 1933, Wilson Smith, Christopher Andrewes dhe Patrick Laidlaw më pas zbuluan të njëjtin virus te njerëzit.
Puna e mëvonshme ka përshkruar versione të ndryshme të proteinave të sipërfaqes së virusit hemagglutinin (HA) dhe neuraminidase (NA). Kombinimet e ndryshme të tyre krijojnë nëntipe të virusit të influencës A, duke përfshirë nëntipet H1N1, H2N2 dhe H3N2 që kanë prekur njerëzimin për më shumë se 100 vjet, shkruan MedicalXpress, transmeton Gazeta Shneta.
Vaksina e parë e inaktivizuar e gripit për përdorim te njerëzit u zhvillua nga Thomas Francis (i cili gjithashtu zhvilloi virusin e influencës B në 1940) dhe studenti i tij Jonas Salk, i cili më vonë zhvilloi vaksinën e poliomielitit.
Vaksina e gripit u testua për sigurinë dhe efikasitetin në ushtrinë amerikane gjatë Luftës së Dytë Botërore përpara se të licencohej për përdorim më të gjerë në 1945. Megjithatë, studiuesit shpejt kuptuan se virusi ndryshonte rregullisht, që do të thotë se vaksinat kishin nevojë për përditësime vjetore për të mbetur efektive.
Evolucioni i vazhdueshëm
Për prodhimin e vaksinave kundër gripit përdoren teknologji dhe metoda të ndryshme . Në hemisferën veriore , projektimi për vaksinën e vjeshtës fillon në shkurt dhe bazohet në shtamet që qarkullojnë në atë kohë.
Gjatë dekadave të fundit, vaksinat kanë evoluar në përgjigje të ndryshimeve në viruset që qarkullojnë. Në vitin 1948, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) krijoi Programin Global të Influencës dhe, në 1952, Sistemin Global të Mbikëqyrjes dhe Reagimit të Influencës ( GISRS ) për të gjurmuar shtamet në zhvillim.
Këto iniciativa mundësuan prodhimin e vaksinave të përditësuara sezonale dhe përbëjnë bazën për rekomandimin vjetor të OBSH-së për shtame specifike që do të përfshihen në imunizimet e secilës hemisferë kundër gripit A H1N1 dhe H3N2, si dhe viruseve të influencës B.
Gripi kthehet çdo vit si një epidemi. Është një kërcënim i vazhdueshëm për shëndetin publik, duke prekur miliona njerëz dhe duke shkaktuar komplikime të rënda tek më të rrezikuarit: fëmijët e vegjël, të rriturit e moshuar dhe njerëzit me kushte para-ekzistuese.
Sa efektive janë vaksinat?
Në vitin 2010, rekomandimi për vaksinimin e plotë të popullatës (nga gjashtë muaj e tutje) shënoi një përparim të madh në uljen e rrezikut dhe komplikimeve të infeksionit. Kjo do të thoshte gjithashtu se spitalet ishin nën tendosje më të vogël në muajt e dimrit. Që atëherë, ndikimi i gripit është zvogëluar shumë, por çfarë dimë vërtet se sa efektive janë vaksinat?
Për të zbuluar, ekipi ynë kreu një studim. Ne analizuam parametra të ndryshëm për të vlerësuar efektivitetin e vaksinimit të gripit në parandalimin dhe reduktimin e ashpërsisë dhe vdekshmërisë së infeksionit, veçanërisht në segmentet më të rrezikuara të popullsisë.
Puna jonë është një meta-analizë e 119 artikujve të botuar gjatë 10 viteve të fundit, duke mbuluar gjithsej 192,705 pacientë. Analiza jonë matematikore u vërtetua duke përdorur të dhëna nga baza e të dhënave TrinetX , e cila përfshin mbi 6.5 milionë pacientë.
Ne analizuam përqindjen e viruseve më të zakonshme të gripit si gripi A (H1N1 dhe H3N2) dhe gripi B në grupmosha të ndryshme: fëmijët nën 5 vjeç, personat midis 5 dhe 65 vjeç dhe personat mbi 65 vjeç. Përveç kësaj, ne studiuam efektivitetin e vaksinat kundër këtyre viruseve në të njëjtat grupmosha.
Rezultatet tona tregojnë se vaksinat janë efektive në parandalimin e infeksionit me viruse të ndryshme të gripit që synojnë të parandalojnë. Në rastin e H3N2, kjo mbrojtje është më e kufizuar.
Për sa i përket efektivitetit të tij në parandalimin e vdekjeve, analiza jonë e të dhënave tregon se vaksinimi i gripit është në gjendje të zvogëlojë përgjysmë vdekshmërinë e lidhur me infeksionin në përgjithësi, duke përfshirë infeksionet H3N2.
Për grupet në rrezik – ato me kushte para-ekzistuese që i bëjnë dy deri në dhjetë herë më shumë gjasa të vdesin pas infeksionit të gripit – vaksinimi në disa raste uli vdekshmërinë e tyre në nivele të krahasueshme me ato të njerëzve të pa infektuar. Kjo nxjerr në pah aftësinë e vaksinës për të mbrojtur edhe ata që përballen me rreziqet më të mëdha.
Është një fakt: vaksinat shpëtojnë jetë
Në një shoqëri ku skepticizmi ndaj vaksinave është në rritje, është thelbësore që ne të mbledhim dhe analizojmë të gjitha provat e disponueshme, t’i ndajmë ato dhe t’i përdorim ato për të marrë vendime objektive që peshojnë më shumë se opinionet ose gjykimet me vlerë.
Është e vërtetë që vaksinimi nuk garanton që askush nuk do të infektohet. Megjithatë, ajo zvogëlon barrën e sëmundjeve në sistemet e kujdesit shëndetësor dhe, më e rëndësishmja, shpëton jetë. Simptomat e lehta ose të moderuara pas infektimit janë një çmim i vogël për t’u paguar kur mendoni se vaksinat na mbrojnë nga shtrimi në spital, komplikimet serioze dhe vdekja.
Shpesh dëgjojmë njerëz që thonë gjëra të tilla si “Unë u vaksinova këtë vit dhe prapëseprapë e mora gripin”.
Megjithatë, me të dhënat që kemi përpara, mund të jemi të sigurt se pa vaksinim, kjo sëmundje mund të ishte shumë, shumë më e keqe. /Gazeta Shneta/