Vasektomia po bëhet gjithnjë e më e kërkuar në Poloni, duke reflektuar ndryshimet në qëndrimet e çifteve ndaj planifikimit familjar në një periudhë kur vendi përballet me rënie të theksuar të lindshmërisë.
Megjithëse mungojnë statistika të sakta zyrtare pasi shumica e procedurave kryhen në sektorin privat — vlerësohet se rreth 5 mijë vasektomi realizohen çdo vit. Klinikat raportojnë një rritje të qëndrueshme të interesit, me një dinamikë vjetore rreth 15 për qind.
Sipas operatorëve të klinikave, pacientët janë kryesisht burra në marrëdhënie stabile, shpesh me dy ose më shumë fëmijë, të cilët marrin një vendim të vetëdijshëm për të mos zgjeruar më familjen. Rritja e informimit dhe zbehja e tabuve shoqërore konsiderohen ndër arsyet kryesore të këtij trendi.
Rasti i psikologut dhe influencuesit polak Kamil Pawelski ka tërhequr vëmendje publike. Ai iu nënshtrua vasektomisë në vitin 2020, dy vjet pas lindjes së fëmijës së tij të dytë. Pawelski ka deklaruar se vendimi u mor për të shmangur terapinë hormonale për bashkëshorten dhe për shkak se çifti nuk planifikonte më fëmijë. Sipas tij, reagimet negative pas publikimit të vendimit erdhën kryesisht nga burrat, ndërsa gratë shprehën më shumë mbështetje.
Ndalesa për gratë dhe turizmi mjekësor
Ndryshe nga burrat, gratë në Poloni nuk mund ta kryejnë lirshëm sterilizimin. Lidhja e tubave fallopiane lejohet vetëm për arsye mjekësore dhe jo me kërkesë personale. Legjislacioni parashikon dënime të rënda për shkaktimin e paaftësisë së përhershme për të pasur fëmijë.
Kjo situatë ka nxitur rritjen e turizmit mjekësor. Shumë paciente polake udhëtojnë drejt vendeve fqinje si Gjermania, Çekia dhe Sllovakia, ku procedura është e ligjshme dhe ofrohen edhe paketa në gjuhën polake, përfshirë transportin dhe akomodimin.
Lindshmëria në rënie të fortë
Debati për sterilizimin zhvillohet paralelisht me shqetësimet për rënien demografike. Polonia po përballet me një nga normat më të ulëta të fertilitetit në botë.
Sipas të dhënave zyrtare, norma totale e fertilitetit në vitin 2024 ra në rreth 1.10–1.16 fëmijë për grua, ndërsa për vitin 2025 parashikohet të mbetet rreth 1.10. Në mesin e vendeve të OECD-së, Polonia renditet e treta nga fundi për lindshmëri, përpara vetëm Kilit dhe Koresë së Jugut.
Raporti “State of the Young 2025” tregon se 15 për qind e të rinjve të lindur mes viteve 1995 dhe 2006 nuk kanë fëmijë dhe nuk planifikojnë të kenë.
Qeveria polake ka zbatuar që nga viti 2016 programe financiare mbështetëse për familjet me fëmijë, por ekspertët vlerësojnë se masat ekonomike nuk po e adresojnë plotësisht arsyen kryesore pse gjithnjë e më shumë çifte po heqin dorë nga prindërimi.