Lufta në Ukrainë ka rritur frikën rreth ekspozimit bërthamor dhe njëkohësisht interesimin rreth tabletave të jodit që mund të ndihmojnë në mbrojtjen e trupit nga disa rrezatime.
Shqetësimet janë rritur javët e fundit lidhur me ndërprerjet periodike të energjisë në centralin bërthamor të Zaporizhzhia që kanë rritur rrezikun e një shkrirjeje.
Dhe kërcënimet nga presidenti rus Vladimir Putin se ai do të përdorë “të gjitha mjetet e nevojshme” për të fituar luftën në Ukrainë ka ngritur dyshimet rreth spektrit të luftës bërthamore, shkruan Medical Xpress përcjell Gazeta Shneta.
Disa vende në Evropë kanë filluar grumbullimin e tabletave dhe farmacitë në Finlandë filluan t’i shpenzojnë tabletat pasi ministria e shëndetësisë e vendti rekomandoi familjet të blinin një dozë të vetme në rast emergjent.
Por çfarë janë tabletat e jodit? Dhe çfarë mund të bëjnë – dhe çfarë nuk mund të bëjnë në rastin e një rrjedhjeje apo sulmi bërthamor?
Joduri i kaliumit, ose KI, ofron mbrojtje specifike kundër një lloj ekspozimi. Ai parandalon tiroiden – një gjëndër që prodhon hormone në qafë – të marrë jodin radioaktiv, i cili mund të lëshohet në atmosferë në një aksident bërthamor.
Ky material radioaktiv mund të rrisë rrezikun e kancerit të tiroides nëse futet në trup, për shembull duke e marrë frymë ose duke ngrënë ushqim të kontaminuar.
Është veçanërisht i rrezikshëm për fëmijët dhe rreziqet e tij shëndetësore mund të zgjasin për shumë vite pas ekspozimit, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.
Tabletat e jodit funksionojnë duke mbushur tiroiden me një version të qëndrueshëm të jodit në mënyrë që lloji radioaktiv të mos mund të hyjë.
Nëse tiroidja tashmë është e mbushur me jodur kaliumi, ajo nuk do të jetë në gjendje të marrë jodin e dëmshëm që ka mbetur pas një aksident bërthamor.
Tabletat janë të lira dhe shiten në të gjithë botën, dhe shumë vende, përfshirë SHBA-në, i grumbullojnë ato.
Por joduri i kaliumit nuk mbron nga llojet e tjera të kërcënimeve radioaktive. Një bombë bërthamore, për shembull, mund të lëshojë shumë lloje të ndryshme të rrezatimit dhe materialit radioaktiv që mund të dëmtojë shumë pjesë të trupit.
Autoritetet shëndetësore paralajmërojnë se joduri i kaliumit duhet të merret vetëm në raste të caktuara emergjente bërthamore dhe funksionon më mirë nëse merret afër kohës së ekspozimit.
Nuk duhet të merret paraprakisht si masë parandaluese.
Dozat e jodurit të kaliumit mund të vijnë me disa efekte anësore si skuqje, inflamacion ose stomak të irrituar. /Gazeta Shneta/