Goditja në tru është një nga shkaqet kryesore të paaftësisë afatgjatë në mbarë botën. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, afërsisht 15 milionë njerëz pësojnë goditje në tru çdo vit.
Nga këta, 5 milionë vdesin dhe 5 milionë të tjerë mbeten të paaftë përgjithmonë. Gjithashtu vlerësohet se dikush pëson goditje në tru çdo dy sekonda dhe vdes prej saj çdo gjashtë sekonda.
Kur ndodh një goditje në tru , çdo minutë ka rëndësi – ajo përcakton se sa ind i trurit mund të shpëtohet. Por edhe pas kujdesit të suksesshëm gjatë fazës së urgjencës, monitorimi afatgjatë bëhet thelbësor, ndërsa fillon procesi i gjatë dhe kompleks i rimëkëmbjes, shkruan MedicalXpress, transmeton Gazeta Shneta.
“Goditja në tru është një gjendje kritike ku diagnoza e shpejtë përcakton suksesin e trajtimit. Monitorimi pas goditjes në tru është po aq i rëndësishëm, pasi gjendja e pacientit mund të përkeqësohet”, thotë Dr. Darius Jegelevičius, një studiues në Universitetin e Teknologjisë Kaunas (KTU), Lituani.
Për të adresuar këtë nevojë, shkencëtarët lituanezë kanë zhvilluar një sistem që mat njëkohësisht aktivitetin e zemrës , përhapjen e pulsit, lëvizjen fizike dhe ndryshimet në rrjedhën e gjakut brenda indeve të trurit.
Një nga risitë kryesore të sistemit është aftësia e tij për të regjistruar në mënyrë sinkrone disa sinjale fiziologjike që pasqyrojnë aktivitetin e të gjithë sistemit të qarkullimit të gjakut.
Sipas Dr. Jegelevicius, megjithëse parashikimi i një goditjeje në tru është jashtëzakonisht i vështirë, pasi të ndodhë, kombinimi i të dhënave mbi aktivitetin elektrik të zemrës, biomekanikën vaskulare dhe rrjedhën e gjakut në tru ndihmon në krijimin e një pamjeje të detajuar të proceseve të qarkullimit të gjakut.
Sistemi regjistron aktivitetin kardiak duke përdorur një elektrokardiogramë (EKG) dhe një fotopletizmogramë (FPG), lëvizjen fizike përmes një sensori inercial dhe ndryshimet e rrjedhës së gjakut në tru përmes matjeve të bioimpedancës.
“Një EKG pasqyron stimulimin elektrik të zemrës, i cili shkakton tkurrjen e muskujve. FPG, i cili funksionon duke zbuluar se si drita absorbohet ose reflektohet nga indet, tregon përhapjen e pulseve të gjakut në të gjithë trupin dhe pasqyron biomekanikën e sistemit të qarkullimit të gjakut”, shpjegon Jegelevicius.
Ajo që e dallon këtë sistem është përdorimi i bioimpedancës, një tregues i rezistencës së indeve ndaj rrymës elektrike. “Ne të gjithë e dimë se energjia elektrike rrjedh më mirë në mjedise të lagështa – uji ul rezistencën. E njëjta gjë vlen edhe për indet biologjike: më shumë gjak do të thotë bioimpedancë më e ulët, më pak gjak do të thotë më e lartë”, thotë ai.
Ky parim i lejon sistemit të zbulojë se si shpërndahet rrjedha e gjakut në tru, diçka që ndryshon gjatë dhe pas një goditjeje në tru. “Kur ndodh një goditje në tru, një bllokim në një enë gjaku prish qarkullimin normal cerebral. Këto ndryshime pasqyrohen në matjet e bioimpedancës”, shton ai.
Edhe pse sistemi ende nuk e parashikon goditjen në tru me siguri të plotë, ai tashmë ndihmon në monitorimin e ndryshimeve të gjendjes dhe identifikimin e rreziqeve të mundshme.
“Ende nuk mund të pretendojmë se do të zbulojë një goditje në tru të përsëritur ose një ngjarje tjetër serioze, por potenciali është aty”, thotë Jegelevicius.
Për të qenë efektiv në kontekste të ndryshme klinike, sistemi është projektuar për monitorim afatshkurtër dhe afatgjatë, duke përfshirë përdorimin gjatë rehabilitimit. Dy komponentët e tij kryesorë – monitorimi i bioimpedancës kardiovaskulare dhe cerebrale – mund të funksionojnë në mënyrë të pavarur, por kombinimi i tyre ofron të dhëna fiziologjike të sinkronizuara dhe më gjithëpërfshirëse.
Këto të dhëna jo vetëm që mblidhen, por edhe përpunohen duke përdorur një qasje hibride. Disa analiza, siç janë parametrat derivativë nga EKG dhe FPG, kryhen direkt në pajisje. Llogaritjet më komplekse, si shpërndarja hapësinore e bioimpedancës në të gjithë skalpin e kokës, trajtohen nga një kompjuter i jashtëm ose një server i largët.
Studiuesit besojnë se kjo shpikje mund të jetë përfundimisht e dobishme jo vetëm për monitorimin pas goditjes në tru, por edhe për menaxhimin e gjendjeve të tjera neurologjike dhe kardiovaskulare./Gazeta Shneta/