Një studim i ri ka zbuluar se kafeina, substanca psikoaktive më e konsumuar në botë, mund të dëmtojë cilësinë e gjakut të dhuruar dhe të zvogëlojë efektivitetin e transfuzioneve – veçanërisht tek marrësit, metabolizmi i qelizave të kuqe të gjakut (RBC) i të cilëve ndikohet nga një variant i zakonshëm gjenetik.
“Ne i kemi kuptuar prej kohësh efektet e kafeinës në tru dhe sistemin nervor qendror, por ky është studimi i parë në shkallë të gjerë që demonstron ndikimin e saj në biologjinë e RBC-ve”, tha Angelo D’Alessandro, Ph.D., profesor i biokimisë,
“Këto gjetje sugjerojnë se diçka aq e zakonshme sa filxhani i kafesë në mëngjes mund të ketë implikime të rëndësishme për cilësinë e gjakut të ruajtur dhe sa mirë funksionon kur u transfuzohet pacientëve”, tha ai.
I botuar sot në Haematologica nga studiuesit e përfshirë në studimin REDS RBC-Omics, i cili analizoi mostrat nga mbi 13,000 dhurues gjaku, studimi zbulon se nivelet më të larta të kafeinës në gjak janë të lidhura me qelizat e kuqe të gjakut që janë më të prirura ndaj dëmtimit gjatë ruajtjes dhe më pak efektive pas transfuzionit.
Në një mjedis klinik , transfuzionet e qelizave të kuqe të gjakut me nivele relativisht të larta të kafeinës rezultuan në rritje më të ulëta të niveleve të hemoglobinës tek pacientët dhe shenja më të mëdha të zbërthimit të qelizave të kuqe të gjakut (hemolizës), shkruan MedicalXpress, transmeton Gazeta Shneta.
Këto efekte negative ishin veçanërisht të theksuara tek marrësit e transfuzionit dhe dhuruesit e gjakut që mbanin variante të zakonshme në gjenin ADORA2b, i cili rregullon mënyrën se si funksionojnë qelizat e kuqe të gjakut në kushte me oksigjen të ulët.
Gjetjet hapin derën për një qasje të re dhe më të individualizuar ndaj transfuzionit të gjakut që merr në konsideratë jo vetëm grupin e gjakut, por edhe faktorët e stilit të jetës dhe tiparet gjenetike që ndikojnë në cilësinë e qelizave të kuqe të gjakut.
“Implikimet përkthimore të gjetjeve tona janë të rëndësishme”, tha D’Alessandro. “Së pari, konsumi i kafeinës nga donatorët, një ekspozim i zakonshëm dietik për deri në 75% të amerikanëve, del si një faktor sjelljeje i modifikueshëm që potencialisht ndikon në cilësinë e ruajtjes së RBC-ve dhe rezultatet e transfuzionit.
“Duke pasur parasysh gjysmë-jetën e shkurtër biologjike të kafeinës, modifikimet e përkohshme në dietë gjatë kohës së dhurimit të gjakut mund të zbusin ndikimin e saj negativ, në përputhje me udhëzimet për dhurimin e gjakut në disa vende evropiane ku dhuruesve u këshillohet të kufizojnë marrjen e kafeinës para dhurimit”.
Anasjelltas, në rajone të tjera, si Shtetet e Bashkuara ose Italia, konsumi i kafeinës para dhurimit të gjakut nuk dekurajohet në mënyrë aktive dhe madje mund të inkurajohet në mënyrë implicite për shkak të efekteve të saj të njohura akute të dobishme në presionin e gjakut, duke përshpejtuar potencialisht procesin e dhurimit dhe duke zvogëluar reaksionet vazovagale.
“Në të vërtetë, marrja e moderuar e kafeinës mund të rrisë përkohësisht presionin e gjakut të dhuruesit dhe tonin vaskular, duke lehtësuar aksesin venoz dhe efikasitetin e tërheqjes së gjakut.
Megjithatë, ky avantazh duhet të balancohet me vetitë e lehta diuretike të kafeinës, të cilat mund t’i predispozojnë dhuruesit ndaj dehidratimit – një faktor rreziku i vendosur për ngjarje të pafavorshme të lidhura me dhurimin dhe rrjedhje më të dobët të gjakut gjatë marrjes së gjakut”.
Ky studim mund të ndihmojë gjithashtu në shpjegimin e efekteve të dokumentuara mirë të kafeinës në rritjen e performancës në ushtrime dhe sporte.
Kafeina rrit stresin oksidativ në qelizat e kuqe të gjakut me anë të dy mekanizmave të dallueshëm: bllokon aktivizimin e receptorit ADORA2B dhe pengon dehidrogjenazën e glukozës-6-fosfatit (G6PD), një enzimë që kufizon shpejtësinë në rrugën antioksiduese të pentozës së fosfatit.
“Të dyja veprimet mund të rrisin stresin oksidativ, i cili – në mënyrë paradoksale – mund të nxisë përshtatjen fiziologjike. Ushtrimet vetë shkaktojnë prodhimin e specieve reaktive të oksigjenit dhe një rritje e kontrolluar e stresit oksidativ mendohet se nxit përgjigje të dobishme ndaj stërvitjes”.
“Është interesante që kohët e fundit zbuluam se minjtë me mungesë të G6PD treguan tolerancë të përmirësuar ndaj ushtrimeve fizike “, tha Travis Nemkov, Ph.D. “Këto gjetje ilustrojnë se si njohuritë nga mjekësia e transfuzionit mund të informojnë kuptimin tonë të fiziologjisë së ushtrimeve fizike dhe aspekteve më të gjera të shëndetit të njeriut”./Gazeta Shneta/