Gjatë vitit 2024, në Kosovë janë regjistruar 3,644 raste të reja me kancer, ndërsa numri i përgjithshëm i rasteve të raportuara ka arritur në 4.620, bën të ditur Ministria e Shëndetësisë me rastin e shënimit të Ditës Botërore të Kancerit.
Sipas të dhënave zyrtare, 1,866 raste të reja janë regjistruar te vajzat/gratë dhe 1,758 te djemtë/burrat, ndërsa nga numri i përgjithshëm i rasteve, 2,546 janë gra dhe 2,074 burra.
Ministria e Shëndetësisë u bën thirrje qytetarëve për parandalim, skrining dhe zbulim të hershëm, duke theksuar se kanceri mbetet një nga sëmundjet me barrë të lartë shëndetësore.
Kanceri shfaqet si pasojë e rritjes së pakontrolluar të qelizave, duke dëmtuar indet dhe organet e trupit, ndërsa format më të shpeshta përfshijnë kancerin e gjirit, mushkërive, zorrës së trashë dhe prostatës.
Sipas MSh-së, faktorët kryesorë të rrezikut lidhen me stilin e jetesës, përdorimin e duhanit, konsumimin e alkoolit, ushqyerjen jo të shëndetshme, mungesën e aktivitetit fizik, infeksionet dhe ndotjen e mjedisit.
“Parandalimi dhe diagnostikimi i hershëm vlerësohen si masa kyçe për uljen e incidencës dhe vdekshmërisë nga kanceri, ndërsa kujdesi paliativ mbetet i domosdoshëm për pacientët në fazat e avancuara të sëmundjes” thuhet në njoftimin e MSH -së.
Në njoftim përmenden edhe të dhënat globale, sipas të cilave kanceri është një nga shkaqet kryesore të vdekjes në botë, duke shkaktuar rreth 10 milionë vdekje në vitin 2020, ose afërsisht një në gjashtë vdekje. Rreth një e treta e këtyre vdekjeve lidhen me faktorë të parandalueshëm si duhani, mbipesha, alkooli dhe mungesa e aktivitetit fizik.
Ministria thekson se ndotja e ajrit përbën rrezik të shtuar për kancerin e mushkërive, ndërsa infeksionet si HPV dhe hepatitet janë përgjegjëse për rreth 30 për qind të rasteve të kancerit në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme.
Në kuadër të masave parandaluese, Ministria e Shëndetësisë ka zgjeruar kalendarin e rregullt të vaksinimit me tri vaksina të reja, përfshirë edhe vaksinën kundër HPV-së. Po ashtu, janë hartuar dhe aprovuar udhërrëfyesit klinikë për trajtimin e kancerit dhe planet e veprimit për skriningun e kancerit të gjirit, qafës së mitrës dhe atij kolorektal.
Sipas njoftimit, Kosova ka shënuar përparim edhe në trajtim, duke mbuluar 90 për qind të terapisë onkologjike, si dhe duke decentralizuar shërbimin tabletar onkologjik në Prizren.
“Klinika e Onkologjisë aktualisht ka në dispozicion tre akseleratorë, duke u shndërruar në një klinikë moderne për trajtimin e pacientëve me kancer”./Gazeta Shneta/