Një ekip në një mision komercial hapësinor ka realizuar për herë të parë radiografi diagnostikuese gjatë një fluturimi në orbitë, duke përdorur një pajisje portative me rreze X.
Studiuesit thonë se kjo teknologji mund të përmirësojë kujdesin shëndetësor gjatë misioneve të gjata në hapësirë, por edhe të ketë përdorime në Tokë.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore Radiology, tregoi se cilësia e radiografive të realizuara në hapësirë ishte e krahasueshme me atë të imazheve të marra në Tokë.
Radiografitë u kryen nga anëtarë të ekuipazhit që nuk kishin formim mjekësor, të cilët përdorën një gjenerator portativ dhe pa kabllo të rrezeve X. Sipas studiuesve, ata arritën të kryenin ekzaminimet pas vetëm katër orësh trajnim para nisjes së misionit.
Rezultatet treguan se imazhet e marra gjatë fluturimit kishin cilësi të njëjtë për sa i përket rezolucionit dhe kontrastit me ato të realizuara para nisjes.
Megjithatë, studiuesit identifikuan edhe një sfidë. Pozicionimi i pacientit në kushtet e mikrogravitetit rezultoi më i vështirë, veçanërisht për radiografitë e kraharorit, barkut dhe legenit, ndërsa ekzaminimet e dorës dhe parakrahut u realizuan më lehtë.
Studimi tregoi gjithashtu se ekspozimi ndaj rrezatimit nuk ishte më i lartë se ai i radiografive standarde që kryhen në spitalet në Tokë.
Autorja kryesore e studimit, Dr. Sheyna Gifford nga Mayo Clinic në Shtetet e Bashkuara, tha se disponueshmëria e një sistemi radiografie në hapësirë ka qenë prej kohësh një synim i mjekësisë hapësinore.
“Ka qenë një ëndërr e mjekësisë hapësinore të ketë më shumë se një metodë imazherike për diagnostikimin e sëmundjeve dhe lëndimeve në hapësirë,” tha ajo.
Pajisja u testua gjatë një misioni komercial të kompanisë SpaceX, i cili u nis më 31 mars 2025 dhe zgjati tre ditë e 14 orë. Edhe pse pajisja pësoi dëmtime të lehta në pjesën e jashtme gjatë uljes dhe rikuperimit të kapsulës, komponentët e brendshëm dhe funksionimi i saj mbetën të paprekur.
Sipas studiuesve, kjo teknologji mund të jetë e rëndësishme jo vetëm për diagnostikimin e astronautëve gjatë misioneve afatgjata, por edhe për kontrollin e pajisjeve dhe kostumeve hapësinore pa pasur nevojë të çmontohen.
Ata shtojnë se radiografi të tilla portative mund të përdoren edhe në Tokë, veçanërisht në zona të izoluara, rajone me burime të kufizuara ose në situata emergjente, duke ndihmuar në diagnostikimin e sëmundjeve, përfshirë tuberkulozin.