Kushtetuta e OBSH-së nuk ka një mekanizëm ligjor që u lejon vendeve të tërhiqen. Por kjo nuk do të thotë se ato nuk mund ta bëjnë.
Vendimi i presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për t’u tërhequr nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) muajin e kaluar, shkaktoi një efekt zinxhir në mbarë botën – por askush nuk e di saktësisht se çfarë ndodh më pas.
Në Argjentinë, presidenti Javier Milei po ndërmerr hapa për t’u larguar nga agjencia shëndetësore e Kombeve të Bashkuara (OKB), ndërsa Viktor Orbán i Hungarisë e ka përmendur publikisht një dalje të mundshme, dhe në Itali, politikanët e djathtë dhe ministri i Shëndetësisë janë përplasur mbi çështjen e largimit nga organizata.
Megjithatë, këta liderë mund të zbulojnë se dalja nga OBSH-ja nuk është aq e thjeshtë, për shkak të kornizës ligjore të vendosur kur organizata u themelua në vitin 1946, raporton Euronews Health përcjell Gazeta Shneta.
Gati çdo vend në botë është anëtar i OBSH-së.
Me hyrjen në organizatë, ata kanë nënshkruar një kushtetutë që përcakton rolin dhe përgjegjësitë e saj, si për shembull ndihmën për qeveritë në përmirësimin e shërbimeve shëndetësore dhe përpjekjet për çrrënjosjen e sëmundjeve, thotë Steven Solomon, zyrtari kryesor ligjor i OBSH-së.
Ky dokument, që është një traktat ndërkombëtar, nuk ka asnjë klauzolë që lejon tërheqjen. Solomon shpjegoi se kjo ndodhi sepse hartuesit e tij e panë shëndetin global si një çështje kritike që duhej trajtuar në mënyrë sa më gjithëpërfshirëse.
Kur SHBA u bashkua në vitin 1948, ajo rezervoi të drejtën për t’u larguar nga OBSH-ja – një kusht që vendet e tjera e pranuan, por nuk e negociuan për veten e tyre.
Kjo mund ta bëjë më të ndërlikuar ligjërisht largimin për Argjentinën dhe vende të tjera që synojnë të dalin nga organizata.
Një marrëveshje tjetër e shekullit të 20-të – Konventa e Vjenës e vitit 1969 – jep disa tregues për mënyrën se si mund të zhvillohet situata. Përmes saj, thuhet se nëse shtetet anëtare duan të tërhiqen nga traktatet ndërkombëtare që nuk kanë klauzola tërheqjeje, ato duhet të japin një njoftim një vit më parë.
Kjo mund të ngadalësojë procesin për Argjentinën dhe vendet e tjera që duan të shkëputen nga OBSH-ja.
Tërheqja vs. anëtarësia ‘joaktive’
Vendet që synojnë një dalje nga OBSH-ja mund të mos kenë nevojë të “mbyllin derën” plotësisht.
Ndërsa largimi i SHBA-së ka qenë tronditës, nuk është krejtësisht i paprecedentë. Bashkimi Sovjetik, për shembull, u largua nga OBSH-ja në vitin 1949 dhe u ribashkua në 1956.
Megjithatë, organizata nuk e konsideroi Bashkimin Sovjetik si të tërhequr zyrtarisht, por thjesht në një “status joaktiv,” tha Solomon. /Gazeta Shneta/