Një lloj kanceri që fillon në qelizat e qafës së mitrës, zakonisht zhvillohet ngadalë.
Qafa e mitrës është skaji i poshtëm dhe i ngushtë i mitrës që lidhet me vaginën. Përpara se kanceri të shfaqet në qafën e mitrës, qelizat e qafës së mitrës kalojnë nëpër ndryshime të njohura si displazi, e cila ndodh kur qelizat anormale shfaqen në indin e qafës së mitrës.
Nëse nuk hiqen, qelizat anormale mund të bëhen qeliza kanceroze që rriten dhe përhapen në qafën e mitrës dhe zonat përreth, kështu shkruan burimi Health Day përcjell Gazeta Shneta.
Kanceri i qafës së mitrës emërtohet sipas llojit të qelizës ku filloi kanceri. Dy llojet kryesore janë:
Karcinoma e qelizave skuamoze: Shumica e kancereve të qafës së mitrës janë karcinoma me qeliza skuamoze. Këto kancere zhvillohen nga qelizat që rreshtojnë pjesën e jashtme të qafës së mitrës.
Adenokarcinoma e qafës së mitrës: Këto kancere fillojnë në qelizat e gjëndrave që rreshtojnë kanalin e qafës së mitrës.
Faktorët e rrezikut për kancerin e qafës së mitrës
Pothuajse të gjitha kanceret e qafës së mitrës shkaktohen nga human papillomavirusi (HPV).
HPV është një virus i zakonshëm që përhapet nga marrëdhëniet seksuale ose kontakti lëkurë me lëkurë dhe mund të kategorizohet si “jo-onkogjen” (shkaktues i lythave) ose “onkogjen” (shkaktues i kancerit).
Shumica e njerëzve që infektohen me HPV nuk e dinë se e kanë atë. Zakonisht, sistemi imunitar i trupit shpëton nga infeksioni HPV në mënyrë natyrale, por kur sistemi imunitar nuk mund të shpëtojë nga një lloj onkogjenik, ai mund t’i kthejë qelizat normale në qeliza jonormale dhe më pas kancer.
Individët e moshës 9 deri në 45 vjeç mund të marrin vaksinën HPV për të mbrojtur veten kundër HPV-ve që shkaktojnë lytha gjenitale dhe kancer.
Rekomandohet që fëmijët të marrin vaksinën në moshën 11 ose 12 vjeç, në mënyrë që ata të mbrohen plotësisht vite përpara se të bëhen seksualisht aktivë.
Faktorë të tjerë rreziku për kancerin e qafës së mitrës përfshijnë:
– Të kesh një sistem imunitar të dobësuar për shkak të çrregullimeve imune ose përdorimit të medikamenteve imunosupresive, duke përfshirë edhe pas transplantimit të organeve.
– Duke qenë në disavantazh ekonomik.
– Pirja e duhanit.
– Ekspozimi ndaj dietilstilbestrolit (DES) – Individët, nënave të të cilëve iu është dhënë ky ilaç gjatë shtatzënisë për të parandaluar abortin, kanë një rrezik në rritje të zhvillimit të një lloji të rrallë të kancerit të qafës së mitrës ose vaginës.
– Individët nën 20 vjeç rrallë zhvillojnë kancer të qafës së mitrës. Rreziku fillon të rritet nga fundi i adoleshencës dhe mesi i të 30-tave.
Simptomat e kancerit të qafës së mitrës:
– Rritje e sekrecioneve vaginale që kanë një erë të fortë.
– Gjakderdhje vaginale pas seksit, midis periodave menstruale ose pas menopauzës.
– Urinim i dhimbshëm ose gjak në urinë.
– Dhimbje gjatë marrëdhënieve seksuale.
– Dhimbje legenit dhe/ose shpinës.
Në vitin 2018, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), shpalli një thirrje për veprim për të eliminuar kancerin e qafës së mitrës në mbarë botën.
Në vitin 2020, OBSH miratoi strategjinë globale për menaxhimin e kësaj situate.
Për të eliminuar kancerin e qafës së mitrës brenda shekullit të ardhshëm, të gjitha vendet duhet të arrijnë objektivat e mëposhtëm deri në vitin 2030:
Vaksinimi: 90% e vajzave të vaksinuara plotësisht me vaksinën HPV deri në moshën 15 vjeçare.
Ekzaminimi: 70% e grave të kontrollhen duke përdorur një test me performancë të lartë deri në moshën 35 vjeç dhe përsëri deri në moshën 45 vjeç. /Gazeta Shneta/