Një grua 53-vjeçare nga Alabama ka një jetë të re pasi mori një veshkë të modifikuar nga gjenet e marrë nga një derr, duke jetuar shëndetshëm me organin e ri për më shumë se një muaj, njoftuan mjekët e saj të qytetit në New York.
Rruga e Towana Looney-t drejt dështimit të veshkave filloi me dhuratën përfundimtare: Në vitin 1999, ajo i dhuroi një nga veshkat e saj nënës së saj të sëmurë.
Megjithatë, komplikimet nga një shtatzëni më vonë çuan në një rritje të presionit të gjakut që e shtyu veshkën e saj të mbetur në dështim të veshkave, shpjeguan mjekët e saj në NYU Langone.
Nga fundi i vitit 2016, Looney po kërkonte dializë të veshkave për të mbijetuar dhe disa muaj më vonë ajo u vendos në listën e transplantit të veshkave. Kandidatura e saj për një veshkë njerëzore ishte e kufizuar nga gjasat e larta, në rastin e saj, që sistemi i saj imunitar të refuzonte organin e dhuruesit, shkruan Healthday, transmeton Gazeta Shneta.
Koha po mbaronte, sepse gjatë tetë viteve të ardhshme Looney vazhdoi të humbiste enët e gjakut të rëndësishme për të mbështetur dializën.
Më në fund, ajo u kualifikua për klauzolën e “përdorimit të dhembshur” të një programi “akses të zgjeruar” të Administratës Amerikane të Ushqimit dhe Barnave që përfshinte përdorimin eksperimental të veshkave të derrit.
Në rastin e Looney-t, veshka e derrit kishte 10 modifikime gjenetike për ta bërë atë të përshtatshme për transplantim te njerëzit.
Ky lloj i transplantit nga lloji në specie – i quajtur xenotransplantim – është ende në fillimet e tij, por një muaj pas transplantimit të saj, Looney është në gjendje të mirë shëndetësore, thanë mjekët e saj.
“Është një bekim”, tha ajo në një njoftim për lajmet në Langone. “Ndjehem sikur më është dhënë një mundësi tjetër për jetë. Mezi pres që të mund të udhëtoj përsëri dhe të kaloj më shumë kohë cilësore me familjen dhe nipërit e mbesat e mia”.
Rasti i Looney-t është vetëm i treti në botë ku një veshkë derri e modifikuar nga gjenet është transplantuar tek njeriu dhe ajo është personi i vetëm që aktualisht jeton me çdo lloj organi derri. Ajo është gjithashtu personi i vetëm që ka marrë një veshkë derri me 10 modifikime gjenetike të veçanta, duke lejuar që organi të funksionojë normalisht brenda një personi.
“Towana përfaqëson kulmin e përparimit që kemi bërë në ksenotransplantimin që kur kemi kryer operacionin e parë në 2021”, tha Dr. Robert Montgomery, i cili drejtoi operacionin e ndërlikuar të transplantit.
“Ajo shërben si një fener shprese për ata që luftojnë me dështimin e veshkave. Të gjithë mjekët, studiuesit, infermierët, administratorët dhe ekipet e kujdesit perioperativ në NYU Langone Health të përfshirë në bërjen e këtij momenti të mundshëm janë kaq të emocionuar për të dhe unë nuk mund të jem më krenar për atë që ata kanë bërë për të përmirësuar jetën e Towana përmes kësaj shkencore të jashtëzakonshme arritje”, shtoi ai.
Ndalesa e parë e Looney-t në udhëtimin drejt një transplanti të veshkës së derrit ishte kthimi në shtëpi në Alabama, ku ajo ra nën kujdesin e Dr. Jayme Locke , një kirurg novator transplanti që punonte në atë kohë në Universitetin e Alabama, Birmingham.
Ishte Locke ai që prezantoi Looney-n si një kandidat për programin me akses të zgjeruar të FDA-së. Programi u mundëson pacientëve në gjendje të vështirë mundësinë për t’iu nënshtruar ksentransplantimit.
Hetimet e Locke-t ndihmuan të konfirmohej se organi i derrit i modifikuar me gjen, në fakt, do të funksiononte siç duhet brenda trupit të Looney-t, duke siguruar që aplikacioni të miratohej.
Montgomery e kishte mentoruar Locke-n dhe ky partneritet ndihmoi në përshpejtimin e procesit.
Sipas njoftimit të lajmeve të Langone, rreth 104,000 njerëz në të gjithë Shtetet e Bashkuara janë aktualisht në listën e pritjes për një transplant organi, me mbi 90,400 nga ata pacientë që presin për një veshkë.
Situata për shumë është e tmerrshme: Mbi 808,000 amerikanë aktualisht kanë sëmundje të veshkave në fazën përfundimtare, por vetëm 27,000 njerëz ishin në gjendje të merrnin një veshkë të re në 2023. /Gazeta Shneta/