Drejtues të kompanive të mëdha të inteligjencës artificiale, përfshirë, OpenAI, Anthropic, Microsoft, AI dhe Google DeepMind, së bashku me ekspertë të bioteknologjisë, i kanë bërë thirrje Kongresit amerikan të miratojë ligje që kërkojnë kontrolle sigurie për blerjet e ADN-së sintetike.
Në një letër të përbashkët, ata paralajmërojnë se mungesa e rregullimit mund t’u japë aktorëve të rrezikshëm mundësinë të porosisin sekuenca gjenetike që mund të përdoren për rikrijimin e patogjenëve të rrezikshëm apo zhvillimin e armëve biologjike.
ADN-ja sintetike është material gjenetik i prodhuar artificialisht, që mund të porositet online dhe të dërgohet si çdo furnizim laboratorik. Teknologjia përdoret për zhvillimin e vaksinave, kërkime shkencore dhe prodhimin e barnave, por ekspertët thonë se mund të keqpërdoret.
Nënshkruesit e letrës kërkojnë: Kontrolle të detyrueshme të porosive dhe të klientëve, mbajtje të detyrueshme të regjistrave për gjurmimin e aktivitetit të dyshimtë, raportim të porosive të dyshimta autoriteteve përkatëse.
Sipas tyre, kontrolli i porosive është një nga masat më të kuptuara dhe më pak penguese për biosigurinë.
Ekspertët paralajmërojnë se përparimet e shpejta në inteligjencën artificiale po ulin barrierat teknike për përdorimin e njohurive biologjike.
Ata theksojnë se disa sisteme AI tashmë mund të japin përgjigje shumë të avancuara për procedura laboratorike që më parë kërkonin ekspertizë të nivelit doktorature.
Çështja nuk kufizohet vetëm në Shtetet e Bashkuara. ADN-ja sintetike mund të porositet dhe dërgohet globalisht, ndërsa aktualisht nuk ka një ligj të unifikuar evropian që rregullon këto blerje.
Komisioni Evropian, në propozimin për Aktin e Bioteknologjisë të vitit 2025, ka identifikuar sekuencat sintetike të ADN-së dhe ARN-së si “produkte bioteknologjike me shqetësim” dhe ka propozuar masa të ngjashme, si verifikimi i klientëve dhe raportimi i porosive të dyshimta.