A është njerëzimi pranë një pike kthese historike?
Sipas një studimi të publikuar së fundmi, në tetor të vitit 2027 do të arrijmë një moment vendimtar që mund të përcaktojë të ardhmen e njerëzimit. Nga njëra anë, ekziston mundësia për të ngadalësuar zhvillimin e inteligjencës artificiale, për të evituar rrezikun që këto teknologji një ditë të dalin jashtë kontrollit dhe të kthehen kundër nesh. Nga ana tjetër, ekziston presioni për të ecur përpara pa frena, për të mos mbetur pas në garën teknologjike globale — veçanërisht përballë përparimeve të mëdha që po ndodhin në Kinë.
Këto dy rrugë përbëjnë skenarë tërësisht të kundërt. Njëra mund të çojë në shkatërrimin e plotë të njerëzimit, ndërsa tjetra premton një të ardhme utopike — një civilizim ndërgalaktik të ndërtuar mbi paqe, harmoni dhe bashkëjetesë të avancuar mes teknologjisë dhe njerëzve. Sipas autorëve të këtij studimi, ky ndryshim epokal nuk është shumë larg: do të ndodhë vetëm një vit e tre muaj pas kohës kur është shkruar raporti, kur do të krijohet një AI që do të jetë më inteligjente se çdo njeri në Tokë.
A është ky një roman distopik? Një fantashkencë alarmante?
Në fakt, jo. Ky është një parashikim i mbështetur në të dhëna dhe analiza të detajuara, pjesë e studimit me titullin “AI 2027”, i realizuar nga një grup kërkuesish të fushës së inteligjencës artificiale. Një nga emrat më të spikatur mes tyre është Daniel Kokotajlo, një ish-punonjës i OpenAI, i cili në vitin 2024 e braktisi kompaninë duke deklaruar se kishte humbur besimin se ajo do të vepronte me përgjegjësi ndaj fuqisë që po krijonte.
Në këtë studim, zhvillimi i AI-së përshkruhet përmes një historie të ndërtuar mbi një kompani imagjinare të quajtur “OpenBrain”, emri i së cilës është një lojë fjalësh që kujton “OpenAI”. Kjo kompani krijon modele të inteligjencës artificiale të cilat nuk përdoren për tregti apo përfitime ekonomike, por vetëm për kërkime dhe zhvillim shkencor. Çdo model i ri, më i fuqishëm, përdoret për të ndihmuar në ndërtimin dhe trajnimin e modelit pasardhës — një proces që shkakton një rritje eksponenciale të kapacitetit të këtyre sistemeve
Sipas skenarit të studimit, në më pak se tre vjet mund të arrijmë te një model i quajtur “Agent-4” — një AI aq e avancuar, saqë edhe duke funksionuar me shpejtësinë e një truri njerëzor, do të jetë cilësisht më e mirë se çdo studiues në botë në fushën e AI-së. Por ndikimi i kësaj teknologjie nuk do të ndalet vetëm në shkencë. Këto modele pritet të ndikojnë në të gjitha fushat strategjike: nga programimi dhe hakerimi, tek ndërtimi i armëve biologjike, madje deri edhe në marrjen e vendimeve politike.
Viti 2027 përshkruhet si momenti i shpërthimit të vërtetë të inteligjencës artificiale.
Në mars, do të shfaqet një AI që kodon më mirë se çdo programues në botë.
Në gusht, një model që mund të kryejë kërkime shkencore më mirë se çdo studiues.
Në nëntor, një AI “superinteligjente” në kërkimin e AI-së vetë.
Dhe në dhjetor 2027, sipas parashikimeve, do të lindë e ashtuquajtura “superinteligjenca artificiale” — një sistem që do të tejkalojë njeriun në çdo aftësi mendore: analizë, vendimmarrje, kreativitet dhe zgjidhje problemesh.
Ky studim nuk është një thirrje për panik, por një paralajmërim për të reflektuar. Nëse këto zhvillime ndodhin me të vërtetë, ato do të ndryshojnë përgjithmonë mënyrën se si jetojmë, punojmë, mendojmë dhe bashkëjetojmë. Pyetja e madhe mbetet: A jemi të përgatitur për një botë ku inteligjenca artificiale na tejkalon? Dhe nëse jo — çfarë mund të bëjmë tani që të mos jetë tepër vonë?