Një studim i ri i publikuar në revistën shkencore Nature Neuroscience ka sjellë një nga përpjekjet më të avancuara deri më tani për të kuptuar autizmin jo vetëm si një çrregullim sjelljeje, por si një gjendje me baza të ndryshme biologjike.
Studiuesit përdorën skanime të detajuara të trurit dhe analiza kompjuterike për të identifikuar modele të ndryshme të lidhjeve nervore tek fëmijët dhe të rinjtë me autizëm, shkruan Nature, transmeton Gazeta Shneta.
Në studim u analizuan të dhënat e rreth 940 pjesëmarrësve me çrregullim të spektrit autik dhe mbi 1,000 individëve pa autizëm, duke krahasuar mënyrën se si rajone të ndryshme të trurit komunikojnë me njëra-tjetrën. Qëllimi ishte të zbulohej nëse autizmi ka një strukturë më të ndërlikuar biologjike sesa mendohej më parë.
Rezultatet treguan se mund të ekzistojnë të paktën dy nënlloje kryesore biologjike të autizmit:
Në grupin e parë u vërejt ulje e lidhjeve midis rajoneve të trurit (hipokonektivitet). Kjo do të thotë se komunikimi mes disa zonave cerebrale ishte më i dobët se zakonisht. Studiuesit e lidhin këtë model me ndryshime në proceset sinaptike, pra mekanizmat që lejojnë neuronet të komunikojnë me njëri-tjetrin. Këto ndryshime mund të ndikojnë në përpunimin e informacionit, gjuhën dhe ndërveprimet sociale.
Në grupin e dytë u vërejt e kundërta: rritje e lidhjeve midis rajoneve të trurit (hiperkonektivitet). Ky model duket se lidhet më shumë me aktivizimin e proceseve të sistemit imunitar dhe inflamacionit në tru. Studiuesit mendojnë se kjo mund të tregojë një komponent biologjik të ndryshëm, ku sistemi imunitar mund të ketë rol më të madh në zhvillimin e simptomave.
Ky zbulim sfidon idenë se autizmi është një gjendje e vetme me një shkak të përbashkët. Në vend të kësaj, ai sugjeron se simptoma të ngjashme – si vështirësitë në komunikim, sjelljet e përsëritura dhe ndjeshmëria ndaj stimujve – mund të lindin nga mekanizma të ndryshëm biologjikë.
Shkencëtarët theksojnë se kjo nuk do të thotë që autizmi “ndahet” thjesht në dy kategori të fiksuara, por më tepër se ekzistojnë disa rrugë të ndryshme neurobiologjike që mund të çojnë në të njëjtin profil klinik.
Një nga implikimet më të rëndësishme të studimit është mundësia e trajtimeve më të personalizuara. Nëse mjekët mund të identifikojnë se cilin “nënlloj” biologjik ka një individ, atëherë terapitë mund të përshtaten më saktë me nevojat e tij.
Për shembull, trajtimet që synojnë përmirësimin e komunikimit nervor mund të jenë më efektive për një grup, ndërsa terapitë që ndikojnë në sistemin imunitar dhe inflamacionin mund të jenë më të përshtatshme për një grup tjetër.
Studiuesit theksojnë se këto rezultate janë ende në fazë kërkimore dhe nuk përdoren ende në praktikën klinike. Nevojiten studime më të mëdha dhe më të gjata për të konfirmuar këto nënlloje dhe për të kuptuar se si mund të përdoren në diagnostikim dhe trajtim.
Megjithatë, ky studim përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt një kuptimi më të thellë të autizmit si një gjendje komplekse dhe shumëdimensionale të trurit. /Gazeta Shneta/