Intoleranca ndaj laktozës është pamundësia për të tretur plotësisht sheqernat që gjenden në produktet e qumështit. Laktaza është një enzimë e prodhuar në zorrën e hollë që ndan sheqernat në produktet e qumështit në sheqerna të thjeshta glukozë dhe galaktozë, të cilat absorbohen në qarkullimin e gjakut si lëndë djegëse. Njerëzit intolerantë ndaj laktozës nuk gjenerojnë laktazë të mjaftueshme që procesi të funksionojë.
Me laktazë në prodhim të ulët, laktoza e patretur kalon në zorrën e trashë ku bashkëvepron me bakteret. Ky bashkëveprim shkakton simptomat tipike të intolerancës ndaj laktozës, të cilat janë fryrja e stomakut, gazrat, ngërçet në stomak, diarreja, të përzierat, dhe nganjëherë të vjella.
Alergjitë në qumësht, megjithëse janë të ngjashme, janë më pak të zakonshme dhe kanë simptoma me mundësi që të jenë shumë më të rënda me të vjella të dhunshme, jashtëqitje të përgjakshme dhe shok anafilaktik.
Simptomat e intolerancës në laktozë
Simptomat dhe ashpërsia ndryshojnë në varësi të llojit të intolerancës ndaj laktozës dhe sa qumësht është konsumuar. Në mënyrë tipike, disa orë pas përdorimit te produktëve te qumështit mund të paraqiten simptomat e e mëposhtme:
Dhimbje barku
Fryrje
Diarre
Gaz
Të vjella
Të përziera
A jam intolerant i laktozës?
Njerëzit të cilët përjetojnë ndonjë nga simptomat e listuara më sipër pasi kanë ngrënë produkte të qumështit mund të jenë intolerantë ndaj laktozës. Pavarësisht nëse keni një nga simptomat ose të gjitha, duhet të kërkoni trajtim mjekësor ose këshilla nga një mjek.
Çfarë e shkakton intolerancën ndaj laktozës?
Lloji më i zakonshëm i intolerancës ndaj laktozës, intoleranca primare e laktozës, është rezultat i një tipari gjenetik të trashëguar që funksionon në familje. Kur një fëmijë ndalon të ushqyerit me gji, përgjigjja gjenetike është të zvogëlojë shprehjen e gjenit LCT, i cili siguron udhëzime për krijimin e laktazës në zorrën e hollë.
Kur qelizat prodhuese të laktazës veshin muret e zorrës së hollë, ato ndihmojnë në thithjen e lëndëve ushqyese ndërsa ushqimi kalon përmes. Pa këtë enzimë, laktoza ndahet nga bakteret brenda zorrës së trashë, gjë që shkakton simptomat e intolerancës së laktozës.
A është gjenetike Intoleranca ndaj laktozës?
Lloji i intolerancës ndaj laktozës nga i cili vuan një person përcakton nëse gjenet luajnë një rol apo jo. Për intolerancën primare të laktozës, forma më e zakonshme, gjenetika luan një rol. E vendosur brenda kromozomit 2, gjeni MCM6 ndihmon në kontrollimin e aktivitetit ose shprehjes së gjenit LCT.
Aftësia për të toleruar laktozën varet nga lloji i variantit MCM6 që ka një person. Gjeni LCT ndjek udhëzimet e dhëna nga MCM6 dhe prodhon ose laktazë adekuate për të tretur qumështin ose jo sa duhet. Për foshnjat e lindura me intolerancë të lindur ndaj laktozës, gjeni MCM6 është përgjegjës për pak ose aspak prodhim të laktazës gjatë lindjes.
A mund të bëheni intolerantë ndaj laktozës?
Intoleranca ndaj laktozës mund të shkaktohet nga dëmtimi, sëmundja, ilaçet ose operacioni. Çdo ndikim negativ në zorrën e hollë mund të shkaktojë intolerancë ndaj laktozës. Ky lloj i intolerancës ndaj laktozës mund të jetë i përkohshëm ose i përhershëm. Intoleranca primare e laktozës mund të shfaqet më vonë gjatë jetës, zakonisht sapo një individ të arrijë moshën e rritur.
Laboratorit VITALAB është laboratori i parë dhe i vetëm në Kosovë i cili teston Intolerancën në Laktozë përkatësisht bën detektimin e polimorfizmit (MCM6: -13910 T>C) mbi bazën e amplifikimit në kohë reale me RT-PCR.
Metoda bazohet në identifikimin e gjenotipeve (TT, CT, CC) në gjenin LCT.
Për më shumë informata në lidhje me këto analiza apo edhe analizat tjera, na shkruani në Facebook apo na vizitoni direkt në dy laboratorët tanë:
Prishtinë: rr. Muslim Mulliqi, Ulpiana D-2 Hyrja VI nr. 1, përballë QKUK-së – 044 222 842
Podujevë: rr. 20 Qershori, përballë Spitalit – 044 597 035