Një studim i publikuar në Scientific Reports ka zbuluar se ekspozimi i zgjatur ndaj ndotjes së ajrit, përfshirë grimcat PM2.5, PM10 dhe oksidet e azotit (NO2 dhe NO), rrit ndjeshëm rrezikun e zhvillimit të sëmundjeve kardiometabolike, duke kontribuar gjithashtu në vdekshmërinë e përgjithshme. Këto gjetje nënvizojnë rëndësinë e ndërhyrjeve për të reduktuar ekspozimin ndaj ndotjes dhe për të promovuar mënyra jetese të shëndetshme.
Sëmundjet kardiometabolike (CM), që përfshijnë patologji si sëmundjet kardiovaskulare dhe diabeti, po bëhen gjithnjë e më të zakonshme, sidomos me plakjen e popullsisë. Faktorët e sjelljes si dieta jo e shëndetshme, mungesa e aktivitetit fizik dhe pirja e duhanit janë kontribuues të njohur, por ndotja e ajrit shton barrën duke shkaktuar procese inflamatore, stres oksidativ dhe mosfunksionim vaskular, shkruan Health, transmeton Gazeta Shneta
Studiuesit theksojnë se ndotësit veprojnë jo vetëm individualisht, por shpesh në mënyrë sinergjike, duke rritur dëmet në shëndetin kardiometabolik. Kjo përfshin:
- Inflamacion sistemik dhe stres oksidativ, që ndikojnë te hipertensioni dhe ateroskleroza.
- Ndryshime elektrofiziologjike dhe mosfunksionim autonom, që rrisin rrezikun për iktus dhe infarkt.
- Rezistencë ndaj insulinës, që përshpejton përparimin e diabetit.
Përmes një modeli shumështresor, hulumtuesit analizuan kalimin nga një gjendje e shëndetshme në CM dhe më pas në vdekje. Gjetjet kryesore përfshijnë:
- Rritje e ndjeshmërisë ndaj CM: Ndikimi ishte më i theksuar te personat pa histori të mëparshme kardiovaskulare, te diabetikët e tipit 2 dhe te ata që kishin përjetuar një iktus.
- Ndjeshmëri gjinore: Hormonet femërore, si estrogjeni, mund të ofrojnë një mbrojtje të pjesshme, por gratë janë më të ndjeshme ndaj efekteve afatgjata të ndotjes.
- Roli i stilit të jetesës: Një mënyrë jetese e shëndetshme, duke përfshirë ushqimin e ekuilibruar dhe ushtrimet fizike, redukton efektet negative të ndotjes.
Për të minimizuar rreziqet:
- Politikat publike: Krijimi i rregulloreve për kontrollin e ndotjes dhe reduktimi i emetimeve industriale.
- Masat personale: Përdorimi i maskave të filtrit dhe shmangia e aktiviteteve në ajër të hapur gjatë pikut të ndotjes.
- Promovimi i shëndetit: Ndjekja e një stili jetese të shëndetshëm ndihmon në uljen e rrezikut për sëmundje kardiometabolike./Gazeta Shneta